ABD ve İran tekrar masada: Temel anlaşmazlıklar bu kez çözülecek mi?

ABD ve İran, geçen yıl hazirandaki çatışmalarla ara verilen müzakerelere tekrar başladı. 

Yeni müzakerenin ilk oturumu Umman'ın başkenti Maskat'ta dün düzenlendi. ABD Başkanı Donald Trump, toplantıyı "çok iyi" diye niteledi ve Tahran yönetiminin yeni bir anlaşma yapmak istediğini söyledi. 

Diğer yandan ABD Başkanı, İran'a karşı büyük bir donanmanın bölgeye gönderildiğini hatırlatarak "Yakında orada olacak. Bunun nasıl sonuçlanacağını göreceğiz" dedi. 

Trump, "Venezuela'yı hatırlarsanız, bir süre beklemiştik, acelemiz yok" ifadelerini kullanarak, askeri müdahale seçeneğinin hâlâ masada olduğunu da vurguladı. 

Cumhuriyetçi lider, İran'dan doğrudan ya da dolaylı olarak mal veya hizmet alan ülkelerin ürünlerine ek gümrük vergisi uygulanabilmesini öngören başkanlık kararnamesini de dünkü görüşmenin ardından imzaladı. 

Trump'ın damadı Jared Kushner ve ABD Başkanı'nın özel temsilcisi Steve Witkoff'la Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi aracılığıyla görüşen İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, "Hemen yargıda bulunmak istemiyorum fakat görüşmeler bu şekilde devam ederse, bir çerçevenin üzerinde anlaşmaya varılabilir" dedi.

Taraflardan gelen olumlu mesajlara rağmen nükleer meselesinde ABD ve İran arasındaki temel anlaşmazlıkların çözüldüğüne dair bir işaret yok. 

ABD ve İsrail, İran'ın uranyum zenginleştirerek nükleer silah geliştirmeyi planladığını savunurken Tahran yönetimi bunu defalarca reddetmişti. Washington ve Tel Aviv, Tahran'ın uranyum zenginleştirme çalışmalarını durdurmasını talep ediyor. 

Ancak Wall Street Journal ve Reuters'a konuşan diplomatlar, Arakçi'nin uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmaya yanaşmadığını söylüyor. Diğer yandan zenginleştirme seviyelerinde değişikliğe gidilebileceği belirtiliyor. 

İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in danışmanı Ali Şemhani de 2 Şubat'taki açıklamasında "Yüzde 60 seviyesindeki uranyum zenginleştirme oranını yüzde 20'ye düşürmek mümkün" demişti.

Adının gizli tutulmasını isteyen bir diplomat, Tahran'ın ABD heyetinin "İran'ın zenginleştirme konusundaki tutumunu anladığını ve Tahran'ın taleplerine esnek yaklaştığını" düşündüğünü de sözlerine ekledi.

ABD ve İsrail, uranyum meselesine ek olarak İran'ın bölgedeki Şii militanlara desteğini sonlandırmasını ve balistik füze programını durdurmasını talep ediyor. Ancak Tahran yönetimi, görüşmelerde sadece nükleer konusunu müzakere etmeye yanaşıyor.

WSJ'nin analizinde, ABD ve İsrail'in haziranda düzenlediği saldırılar nedeniyle İran'ın uranyum geliştirme cihazlarının bir kısmının hasar gördüğü öne sürülüyor. Ayrıca ülkeyi sarsan protestolara da dikkat çekilerek Tahran yönetiminin müzakerelere dezavantajlı başladığı savunuluyor. 

Fakat İran'ın uranyum zenginleştirme konusunda geri adım atmayıp, olası ABD saldırısına karşı misilleme yapılacağını açıklayarak direnmeyi sürdürdüğü ifade ediliyor.