ABD’nin Suudi Arabistan hesabı bozuluyor: Riyad, İsrail’le normalleşmeden uzaklaşıyor

ABD’nin Orta Doğu’daki en büyük beklentilerinden biri olan Suudi Arabistan–İsrail normalleşmesi, Riyad’ın son hamleleriyle belirsizliğe girdi. İsrail ile Suudi Arabistan’ı İran tehdidine karşı yakınlaştıran denklem, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın (MBS) hem iç politik baskılar hem de değişen bölgesel dengeler nedeniyle yön değiştirmesiyle sarsıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırıları ve ardından İsrail’in sert askeri operasyonları, İran ve ona bağlı silahlı grupları zayıflatırken Riyad ve Tel Aviv için güvenlik tehdidini azaltmıştı. Bu tablo, Washington’da Suudi Arabistan’ın İsrail’le ilişkileri resmen normalleştireceği beklentisini güçlendirmişti. Ancak son dönemde MBS’nin İsrail’e yönelik sert eleştirileri ve yeni bölgesel ittifak arayışları, bu sürecin askıya alındığını gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, normalleşmenin önünü açmak için Riyad’a askeri ve ekonomik teşvikler sunmuş, Suudi Arabistan’a F-35 savaş uçakları ve yüzlerce tank satışını onaylamıştı. Buna karşın uzmanlar, Suudi Arabistan’ın İsrail’den uzaklaşmasının, Washington’un bu silah satışlarını ve Riyad’la ilişkilerini yeniden değerlendirmesini gerektirdiğine dikkat çekiyor. İsrail tarafı ise Suudi Arabistan’ın gelişmiş askeri kabiliyetlere sahip olmasının, Tel Aviv’in bölgedeki “niteliksel askeri üstünlüğünü” zayıflatabileceğinden endişeli.

Analize göre MBS’nin geri adımı yalnızca Filistin meselesiyle sınırlı değil. Suudi Arabistan’da normalleşmeye karşı olan kraliyet çevreleri, dini otoriteler ve genç nüfusun İsrail’e yönelik tepkisi, Veliaht Prens üzerindeki iç baskıyı artırıyor. Bölgesel düzlemde ise İran’ın görece zayıflaması, Riyad’ın İsrail’e duyduğu güvenlik ihtiyacını azaltırken, İsrail’in artan bölgesel nüfuzu Suudi yönetiminde yeni kaygılar doğuruyor.

Bu çerçevede Riyad, İsrail’in yakın müttefiki Birleşik Arap Emirlikleri’yle de mesafesini açarken, Türkiye, Mısır ve Afrika Boynuzu ülkeleriyle ilişkilerini güçlendirmeye yöneliyor. Uzmanlar, Suudi Arabistan–Türkiye yakınlaşmasının, İsrail ve BAE karşısında yeni bir denge arayışının parçası olabileceğini vurguluyor.

Sonuç olarak, Washington’un Suudi Arabistan üzerinden İsrail merkezli bir bölgesel düzen kurma beklentisi, MBS’nin iç ve dış hesapları nedeniyle ciddi bir sınamayla karşı karşıya. ABD’nin, değişen Orta Doğu dengelerini dikkate alarak Riyad politikasını yeniden düşünmesi gerektiği değerlendirmesi öne çıkıyor.