Ali Zeydi’nin yükselişi: Irak’ta adaylık sürecinin perde arkası

 Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin ucu ucuna sağladığı mutabakatla başbakan adayı ilan edilen Zeydi, hükümeti kurma görevi için Cumhurbaşkanlığına sunuldu. Ancak bu seçimin arkasında Washington’dan gelen sert bir mesaj ve Şii blok içindeki hassas dengeler yatıyor.

27 Nisan gecesi Ali el-Zeydi’nin ismi duyulduğunda sadece medya değil, Koordinasyon Çerçevesi içindeki bazı liderler bile şaşkınlık yaşadı.

Rûdaw’ın aktardığı bilgilere göre, 12 liderden oluşan üst konseyin bir kısmına isim son ana kadar gizli tutuldu ve karar kendilerine telefonla tebliğ edildi.

Nasr Koalisyonu Sözcüsü Akil Rudeyni, "Zeydi’nin adaylığı ittifakın bir kesimi için bile tam bir sürpriz oldu" diyerek sürecin gizliliğine dikkat çekti.

Washington’ın 'Silahsız Başbakan' şartı

Zeydi’nin bir anda parlamasının ana nedeni, ABD’den gelen dolaylı bir ültimatom oldu. Washington yönetimi, Koordinasyon Çerçevesi’ne "silahlı grupların şemsiyesi altından çıkan hiçbir adayla muhatap olmayacakları" mesajını iletti.

Bu mesaj, Şii kanadında Basım Bedri ve İhsan Avadi gibi isimlerin üzerinin çizilmesine neden oldu.

Rudeyni, "Anayasal krizden ve yaptırımlardan kaçınmak için siyaset dışından gelen, ordusu veya silahlı grubu olmayan bir iş insanı tercih edildi" dedi.

Faleh Feyyaz’ın evindeki gizli zirve

Kararın olgunlaştığı yer, Haşdi Şabi Heyeti Başkanı Faleh Feyyaz’ın Bağdat’taki evi oldu.

Burada Nuri el-Maliki ve mevcut Başbakan Muhammed Şia el-Sudani bir araya gelerek Ali el-Zeydi ismi üzerinde el sıkıştı.

Maliki’nin onay vermesiyle süreç hızlandı ve diğer liderlere bilgi verildi. Oylama yerine "görüş alma" yöntemiyle ilerlenen süreçte, Zeydi 12 liderin 8’inden tam destek aldı.

Dört lider 'çekimser' kaldı ama 'evet' dedi

Buna karşın, Şii blok içindeki dört önemli isim Zeydi için "oy kullanmama" (çekimserlik) tavrı sergiledi.

Humam Hamudi, Ebu Ala el-Velai, Muhammed Şia el-Sudani ve Ammar el-Hakim, Zeydi’nin ismine bizzat imza atmasalar da, ittifakın birliği ve anayasal sürenin geçmemesi adına adayı destekleme sözü verdiler.

Hikmet Akımı’ndan Ahmed İssavi, "Bizim için öncelik siyasi tıkanıklığın bitmesiydi, bu yüzden bu formüle razı olduk" değerlendirmesini yaptı.

İş dünyasından başbakanlığa

Devlet ihaleleri ve müteahhitlik yapan bir iş insanı olan Ali el-Zeydi’nin, önümüzdeki 4 yıl boyunca Irak hükümetine liderlik etmesi bekleniyor.

Siyasetin dışından gelmesi hem bir avantaj hem de bir risk olarak görülse de, Zeydi şu an için Irak’ın anayasal krizden çıkış bileti olarak kabul ediliyor.

Gözler şimdi, yeni başbakan adayının parlamento genel kurulundan nasıl bir destek alacağına çevrildi.