Çin ve Rusya, İran için gökyüzünde nasıl bir rol oynadı?

İstihbarat raporlarına göre, Rusya ve Çin’e ait uyduların, son günlerde yaşanan savaş sürecinde İran’a destek verdiği ve Orta Doğu’daki ABD askeri üslerinin hedef alınmasına yönelik gizli bilgiler sağladığı iddia edildi.

Pekin ve Moskova, yaklaşık 40 gün süren savaş boyunca kendilerini tarafsız göstererek çatışmanın dışında durduklarını savundu. Ancak İran’ın füze ve insansız hava araçlarının ABD hedeflerini yüksek isabetle vurmasının ardından, uzmanlar İran’ın dış kaynaklı istihbarata dayandığını değerlendirmeye başladı.

Raporlara göre, Rusya ve Çin uyduları ABD üslerine ait hedef görüntülerini İran’a iletti. İranlı bir yetkili de bu bilgileri doğruladı.

İranlı bir yetkili, İngiliz “The Telegraph” gazetesine yaptığı açıklamada, savaş sırasında Rus ve Çin teknolojisinin kullanıldığını belirterek, “Çok faydalı oldu. Ateşkes sonrası da Çin ile bazı savunma teknolojilerinin temini için görüşmeler sürüyor ancak henüz bir anlaşma yok” dedi.

Daha önce CIA’de görev yapan ve şu anda Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi’nde uzay güvenliği direktörü olarak çalışan Layt Sup ise İran’ın yeni bir uzay programına sahip olduğunu, ancak bunun teknik kapasitesinin ötesinde gelişmeler içerdiğini belirterek, Çin ve Rusya’nın bu alanda öne çıktığını söyledi.

İngiliz “Financial Times” gazetesi de sızdırılmış istihbarat belgelerine dayanarak, İran’ın Orta Doğu’daki ABD askeri üslerini hedef almak için gizli bir Çin casus uydusunu kullandığını yazdı.

Tüm bu iddialara rağmen Pekin ve Moskova, İran’a herhangi bir istihbarat desteği sağladıkları yönündeki suçlamaları reddediyor.

Öte yandan Rusya ile İran arasında uzun yıllardır silah alışverişi bulunuyor. İran, Ukrayna savaşı sırasında insansız hava araçları konusundaki tecrübesini Rusya ile paylaşmıştı.

Ayrıca Çinli şirketlerin, askeri ve sivil kullanım amaçlı çift kullanımlı teknolojileri İran’a sattığı ve bu teknolojilerin füze programının geliştirilmesinde kullanıldığı ifade ediliyor.

Son haftalarda ABD istihbaratı, Çin’in İran’a yeni bir hava savunma sistemi sağlamaya hazırlandığını öne sürdü. Bunun ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmede, Çin’in İran’a silah göndermeme konusunda mutabık kaldığı bildirildi.

Çin’in 2024 yılı sonunda “TAA-01B” adlı bir casus uydusunu İran’a verdiği ve bu uydunun son çatışmalarda kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.

Ayrıca Pekin’in, sayısı 1600’ü aşan uydu ağı üzerinden İran’ın uzay sistemlerinden faydalanmasına izin vermiş olabileceği de iddialar arasında yer alıyor.