Paradokslar Coğrafyasında Kürdistan Meselesi

Dünya büyük siyasal dönüşümlerden geçerken, Türkiye’nin Kürd meselesine yaklaşımında pozitif bir değişim yok. İktidarlar, söylemler ve siyasi aktörler değişse de Kürdlerin siyasal statüsünü reddeden anlayış büyük ölçüde devam etmektedir. Ortadoğu yeni bir döneme girmektedir. Bölgesel güç dengeleri değişirken, Kürd meselesi de bu dönüşümlerin merkezindeki konulardan biri olmaya devam etmektedir. İran’daki siyasal krizler, bölgesel çatışmalar, Kürdistanı ve Kürdlerin yaşadığı alanları doğrudan etkileyen gelişmelerdir.

İran yönetiminin iç politikada Kürdler ve diğer muhalif kesimler üzerindeki baskısı, Kürd meselesinin yalnızca Türkiye ile sınırlı olmadığını göstermektedir. Bu koşullarda Türkiye solunun da kendi tarihsel konumunu yeniden değerlendirmesi gerekmektedir. Çünkü Kürd meselesinde egemen ulus perspektifinden kopamayan bir solun, uluslararası alanda demokrasi, özgürlük ve anti-emperyalizm savunusu yapması ciddi bir tutarlılık sorunuyla karşı karşıyadır.

Türk solu hala egemenleri gibi Kürdün boynuna binerek siyaset yapıyor. Kürdleri öne sürmeden meydanlara çıkamıyorlar. İşgalci ordusuna Kürdistan’dan çekil demiyorlar. Türk emperyalizmin işgaline sessiz kalan bir sol hangi yüzle Amerika’ya karşı çıkar? Devletin emperyalist yayılmacılığına, cihatçılarla işbirliği politikasına cephe almayan bu sol çevrelerin Türkiye’de NATO karşıtlığı danışıklı bir dövüş politikasına evrilmiş. Son otuz yılda Kürdistan politikasındaki uygulamalar karşısında üç maymunu oynayan ucube bir sol oluştu.

Eğer gerçekten emperyalizme ve sömürgeciliğe karşı çıkmak gibi ilkeli bir siyasi duruşunuz olacaksa bunu evvela egemenlerinize karşı başlatın. Aksi halde herhangi bir siyasi hareket sömürgeci- sömürge ilişkilerini ve ulusal baskı politikasını görmezden geliyorsa burada anti-emperyalizm anlayışının sınırları sorgulanmalıdır. Türkiye solunun Kürdistan politikası bir paradoks halini almış. Kürdlerin ulusal kurtuluş ve siyasal hak mücadelesini "emperyalizmin bir oyunu" ya da "bölücülük", "milliyetçilik" olarak değerlendiren bir sol devrimci değil şovendir, egemenlerinin izdüşümündedir. Marksizmin evrensel ilkeleri ile çelişmektedir.

Karl Marx’ın ulusal sorun konusundaki değerlendirmeleri de tarih boyunca farklı biçimlerde tartışılmıştır. Ulusların kendi kaderini tayin hakkı, özellikle ezilen ulusların özgürleşme mücadeleleri bağlamında sosyalist hareketlerin önemli tartışma alanlarından biri olmuştur. Ülkesi parçalanmış, bölünmüş, paylaşılmış bir halk milliyetçi olmadan nasıl bağımsızlık mücadelesi verebilir? Kürdlerin ulusal, siyasal statü talebini kategorik olarak reddeden veya sınıf mücadelesi adı altında milli dinamiklerinden saptıran bir sol anlayışın kendi tarihsel referanslarıyla hesaplaşması gerekir.

Dünyanın farklı bölgelerinde ulusal kurtuluş mücadelelerini destekler görünen ama hiçbir pratik faydası olmayan bu tip sol çevrelerin devrimciliği bir hobi halini almış. Kürdlerin sömürge statüsünü görmezlikten gelen, ulusal bağımsızlık mücadelesine kayıtsız kalan bir zihniyet devrimci değil gericidir. Kürdlerin kendi geleceklerini belirleme talebine insani duyarlılığı göstermeyen bu solun yöneticilerinden ne farkı kalıyor?

Türkiye solunun Kürdistan meselesindeki en temel çelişkilerinden biri, egemen ulusun siyasal reflekslerini sorgulayamamasıdır. Sosyal Şovenizmin Sınırını aşamasıdır. Kendisini sınıf mücadelesi, eşitlik ve özgürlük değerleriyle tanımlayan bir hareketin, konu Kürdlerin siyasal haklarına geldiğinde devletin yedek lastiğine dönüşüyor. Kürdlerin kendi kaderini tayin hakkını savunmak yerine, yüz yıl önce oluşturulan ırkçı, tekçi ulus anlayışının sınırları içinde kalıyor.

Bir siyasal hareket, kendi ülkesindeki ezilen sömürge bir ulusun haklarını tanımadığı hâlde kendisini ne ölçüde özgürlükçü ve devrimci olarak tanımlayabilir? Başka coğrafyalardaki ulusal özgürlük mücadelelerini hangi ilkeye dayanarak savunabilir? Geçmişte devlet baskısına maruz kalan, arkadaşlarını, sevdiklerini kaybeden ağır işkencelerden geçirilen birçok devrimci geleneğin zaman içinde devletin resmi tarih anlatılarına yaklaşması, ciddi bir düşünsel kırılma yaratmıştır. Kaldi ki, sorun yalnızca siyasi pozisyon değişikliği değildir. Asıl mesele, bir hareketin geçmişte savunduğu ilkelerle bugün aldığı tutum arasındaki mesafedir.

Bu solun anti-emperyalizm söylemi bir hedef şaşırtma dır. Türkiye’nin Kürdistan politikasını Amerika karşıtlığı ile maskeleme yanılsamasıdır. TC’nin, bölgesel müdahaleleri, sınır ötesi uygulamaları karşısında tavır almayan bir hareketin emperyalizm karşıtlığı riyakârlik örneğidir. Kürdler, yaklaşık bir yüzyıldır dört devlet arasında bölünmüş, kendi ulusal siyasal statüsünü oluşturamamış bir ulustur. Bu tarihsel gerçeklik, Kürd meselesinin yalnızca güvenlik ya da sınır meselesi olarak ele alınamayacağını göstermektedir.

Kürd meselesinde gerçek bir demokratik çözümün yolu ulusal egemenliğinin kabulüdür. Özgürlük mücadelesi, yalnızca bir dış güce karşı olmakla ölçülemez. Aynı zamanda toplum içinde özgürlükçü, eşitlikçi ve demokratik bir düzen kurma iddiasını da içermek zorundadır. Türkiye’de sağdan sola, milliyetçiden sekülere kadar geniş bir siyasal alanda hâkim olan anlayış, Kürdlerin statü talebini çoğu zaman "bölünme” paradoksu üzerinden değerlendirmektedir. Kürdler, farklı devletler arasında bölünmüş; dilleri, kimlikleri ve siyasal talepleri uzun dönemler boyunca baskı altında tutulmuş bir ulustur. Özgürlük soyut ve siyasal bir araç değil evrensel bir ilkedir. Türk solu için anti-emperyalizm söylemi, Kürdlerin özgürleşmesine karşı kullanılan bir savunma bir patinaj hattına dönüşmüş.

[email protected]

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Nerina Azad'ın editöryal politikasını yansıtmayabilir.