Güvenlikte ilerleme, siyasette belirsizlik: DSG-Şam anlaşmasında son durum

DSG ile Şam yönetimi arasında yaklaşık altı ay önce imzalanan entegrasyon anlaşmasının uygulanmasında güvenlik alanında önemli ilerleme sağlanırken, siyasi temsil, yerel yönetim ve devletin yapısına ilişkin temel anlaşmazlıklar henüz çözülebilmiş değil.

Ocak ayında Halep'ten Kuzey ve Doğu Suriye'ye yayılan çatışmalar ve kontrol ettiği bölgelerde bazı Arap aşiretlerinin ayrılmasıyla zor durumda kalan DSG, askeri güçlerini ve idari kurumlarını merkezi yönetime entegre etmeyi kabul etmişti.

Askeri entegrasyonda ilerleme

Anlaşma kapsamında bugüne kadar yaklaşık 5 bin DSG savaşçısının Savunma Bakanlığı bünyesine, 4 bin iç güvenlik görevlisinin ise İçişleri Bakanlığı'na bağlı İç Güvenlik Güçleri'ne katıldığı bildirildi. Eski DSG askeri komutanı Sipan Hemo da Savunma Bakan Yardımcılığı görevine getirildi.

Sahada ortak güvenlik uygulamaları hayata geçirilirken, eski hükümet bölgeleri ile DSG kontrolündeki alanlar arasındaki geçişlerin büyük ölçüde kolaylaştığı belirtiliyor. Buna karşın Kamışlo başta olmak üzere bölgede Şam'a bağlı güvenlik güçlerinin görünürlüğünün hâlâ sınırlı olduğu ifade ediliyor.

YPJ konusunda uzlaşı sağlanamadı

En önemli anlaşmazlık başlıklarından biri DSG bünyesindeki kadın gücü YPJ'nin statüsü olmaya devam ediyor. Şam yönetimi YPJ mensuplarını orduya katmayı reddederken, kadınlara İçişleri Bakanlığı bünyesinde idari ve sivil görevler öneriyor.

DSG ise yıllarca IŞİD'e karşı savaşan kadın savaşçıların bu şekilde görevlendirilmesini kabul etmiyor. Taraflar arasındaki ideolojik yaklaşım farkı nedeniyle bu başlıkta henüz ilerleme sağlanabilmiş değil.

Sivil kurumların entegrasyonu yavaş ilerliyor

Askeri alandaki ilerlemeye rağmen Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin (AANES) sivil kurumlarının merkezi yönetime entegrasyonu beklenen hızda ilerlemiyor.

Sağlık alanında bazı adımlar atılırken, yargı sisteminin nasıl birleştirileceği konusunda taraflar arasında uzlaşı sağlanamadığı için diğer idari alanlardaki entegrasyon süreci büyük ölçüde durmuş durumda.

Ekonomik sıkıntılar artıyor

Bölgede yaşayan Kürtler arasında anlaşmaya yönelik memnuniyetsizlik sürerken ekonomik sorunlar da derinleşiyor.

Kürt meseleleri konusunda uzman gazeteci ve analist Wladimir Van Wilgenburg, The New Arab haber ajansına  yaptığı değerlendirmede, "Birçok Kürt genel olarak anlaşmadan memnun değil, ancak başka pek fazla seçenek de yok" ifadelerini kullandı. Van Wilgenburg, buna rağmen şimdiye kadar ciddi bir şiddet yaşanmadığını belirterek, Kobani ve Kamışlo'da Arap aşiretleri ile Kürtler arasında zaman zaman gerilimlerin yaşandığını, benzer toplumsal gerilimlerin Suriye'nin diğer bölgelerinde de görüldüğünü söyledi.

Şam yönetiminin Semalka Sınır Kapısı'nı devralması, gümrük vergilerini artırması ve yakıt sübvansiyonlarını kaldırması nedeniyle fiyatların yükseldiği ve yaşam koşullarının zorlaştığı belirtiliyor.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın yayımladığı kararnameyle Suriyeli Kürtlere vatandaşlık verilmesi süreci başlatıldı. İçişleri Bakanlığı verilerine göre şu ana kadar 10 binden fazla vatandaşlık başvurusu yapıldı.

Siyasi temsil sorunu sürüyor

DSG mensupları devlet kurumlarında görev almaya başlasa da örgüt parlamentoda temsil edilmiyor. DSG Genel Komutanı Mazlum Abdi'nin Savunma Bakan Yardımcılığı teklifini reddederek Suriyeli Kürtler için yeni bir siyasi oluşum üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

Uzmanlara göre taraflar güvenlik ve kamu hizmetleri alanlarında iş birliğini sürdürürken, siyasi temsil, yönetim modeli ve Suriye'nin gelecekteki yapısına ilişkin temel anlaşmazlıkları ise ilerleyen süreçte müzakere etmeyi tercih ediyor. Bu nedenle entegrasyon süreci güvenlik alanında ilerlese de siyasi boyutta belirsizliğini koruyor.