İran görüşmeleri başarısız olursa ne olacak? Netanyahu ve Trump masaya oturuyor

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, kısa bir ziyaret için salı günü ABD’ye gidecek. Netanyahu’nun çarşamba günü ABD Başkanı Donald Trump ve yönetiminin üst düzey yetkilileriyle bir araya gelmesi planlanıyor.

İsrailli yetkililer, bu görüşmeyi bir “strateji belirleme toplantısı” olarak tanımlıyor. Buna göre toplantı, yalnızca ABD-İran müzakerelerinin mevcut seyrini değil, görüşmelerin başarısız olması halinde atılabilecek adımları da kapsayacak. Bu çerçevede, ABD’nin olası bir askeri saldırı seçeneğinin de ele alınacağı belirtiliyor.

Başbakana, askeri sekreteri Tümgeneral Roman Gofman ile Ulusal Güvenlik Konseyi’nin (MGK) geçici başkanı Gil Reich eşlik edecek.

ABD’nin müzakerelerden beklentileri

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, pazartesi günü Ermenistan’da yaptığı açıklamada, bu aşamada herhangi bir “kırmızı çizgi” bulunmadığını, ancak Trump’ın kapsamlı ve geniş bir anlaşma hedeflediğini söyledi.

Vance, “İran’la yapılan görüşmelerde kırmızı çizgiler olacaksa, bunları Trump belirleyecek” dedi. “Anlamlı bir anlaşma istiyor. İran’la bir anlaşmaya varılması herkesin yararına olur.”

Bu arada Washington, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan ABD bayraklı gemilere, Tahran’dan gelebilecek olası provokasyonlar endişesiyle İran kara sularından mümkün olduğunca uzak durmaları yönünde uyarıda bulundu.

Tahran pozisyonunu sertleştiriyor

Aynı zamanda İran, tutumunu sertleştiriyor. İran Atom Enerjisi Kurumu (AEOI) Başkanı Muhammed İslami, tüm yaptırımların tamamen kaldırılması karşılığında ülkenin yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunu seyreltmeyi kabul edebileceğini söyledi.

Buna ek olarak, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in siyasi danışmanı Ali Laricani’nin, ABD ile olası bir anlaşmaya ilişkin görüşmeleri sürdürmek üzere salı günü Umman’a gitmesi bekleniyor.

Jerusalem Post’un aktardığına göre, ABD yönetimi İran’a, bir sonraki toplantıya Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve İran heyetinin “somut içeriklerle” gelmesini beklediğini iletti. Bu bilgi, konuya aşina iki kaynağa dayandırıldı.

Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, cuma günü Umman’da Arakçi ve diğer üst düzey İranlı yetkililerle bir araya geldi. Görüşmelere ayrıca ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper da katıldı.

Söz konusu ilk toplantı “iyi bir görüşme” olarak tanımlansa da, esas olarak müzakerelerin nasıl yürütüleceğine odaklandı ve temel başlıklara girilmedi. Aynı kaynaklara göre, ABD’li yetkililer şimdi İran tarafının bir sonraki toplantıya nükleer dosya ve diğer konularda tavizlerle gelmesini bekliyor.

Henüz yeni bir toplantı tarihi belirlenmiş değil. Değerlendirmelere göre, bir sonraki görüşme ancak Trump-Netanyahu zirvesinin ardından planlanacak.