İran Kürtleri Trump'ın Saldırı Başlatmasını Neden İstiyor?
Sürgündeki Kürt lider Abdullah Muhtedi, İran’da rejimin içeriden devrilmesinin zor olduğunu savunarak ABD desteği ve “sınırlı askeri saldırıların” belirleyici olabileceğini söyledi.
İran’daki Kürt muhalefetinin önde gelen isimlerinden Abdullah Muhtedi, ülkesinde siyasi değişimin yalnızca iç dinamiklerle gerçekleşmesinin zor olduğunu belirterek, ABD’nin baskısı ve hedefli askeri müdahalesi olmadan mevcut yönetimin zayıflatılamayacağını öne sürdü. Muhtedi’ye göre Kürt bölgelerinin son protesto çağrılarına sınırlı katılım göstermesi de bu güç dengesi değerlendirmesiyle bağlantılı.
Protestolara neden mesafeli kaldılar?
Muhtedi’ye göre, Kürt bölgelerinin son protesto çağrılarına sınırlı katılım göstermesinin temel nedeni rejimin sert müdahaleye hazır olduğunun erken fark edilmesiydi.
Muhtedi, güvenlik güçlerinin özellikle Kürt bölgelerinde yoğun şekilde konuşlandırıldığını, “öldürme emri” ihtimalinin yüksek görüldüğünü ve bu nedenle kitlesel sokak gösterilerinin büyük bedel doğurabileceğinin düşünüldüğünü ifade etti.
Geçtiğimiz ay ABD Başkanı Donald Trump İran halkını protestolara çağırmıştı.
“Rejim zayıf değildi” değerlendirmesi
Muhtedi’nin analizine göre bazı muhalif çevrelerin rejimin çökmeye yakın olduğu yönündeki değerlendirmeleri gerçekçi değildi. Ekonomik kriz ve para biriminin değer kaybına rağmen güvenlik aygıtının hazırlıklı olduğu ve protestoları bastırabildiği görüşünü dile getirdi.
Ayrıca protestolar sırasında yaralıları tedavi eden doktorların dahi hedef alındığını ve daha ılımlı siyasi figürlerin tutuklandığını söyledi.
İran’daki Kürtler: Büyük nüfus, sınırlı ilgi
Muhtedi, İran’daki Kürt nüfusunun 8 ila 10 milyon arasında olduğunu ancak uluslararası ilginin diğer muhalif hareketlere kıyasla daha düşük kaldığını belirtti.
Tahran yönetimi, Muhtedi’nin liderliğini yaptığı Komala ile İran Kürdistan Demokrat Partisi’ni ayrılıkçılıkla suçluyor. Ancak Muhtedi bu iddiayı reddederek hedeflerinin bağımsızlık değil, yeni bir anayasa içinde Kürt kimliğinin ve haklarının güvence altına alınması olduğunu savundu.
Talepler arasında Kürt kimliğinin korunması, Kürtçenin eğitimde yer alması ve etnik ayrımcılığın sona erdirilmesi bulunuyor.
2022 protestolarının etkisi
Muhtedi, 2022–2023 protestolarında Kürt bölgelerinde ağır kayıplar yaşandığını hatırlatarak bunun yeni protesto dalgasında daha temkinli davranılmasına neden olduğunu söyledi.
O dönemde yüzlerce kişinin hayatını kaybettiğini belirten Muhtedi, son süreçte sokak gösterileri yerine dört Kürt eyaletinde genel grev organize ettiklerini ve bunun yaklaşık 50 yerleşim yerini kapsadığını aktardı.
Neden ABD müdahalesi istiyor?
Muhtedi’ye göre İran’da rejim değişimi yalnızca iç dinamiklerle mümkün görünmüyor. Bu nedenle uluslararası ve özellikle ABD desteğinin kritik olduğunu savunuyor.
Önerdiği senaryo, İran Devrim Muhafızları’nın komuta merkezleri ve kritik güç unsurlarına yönelik “sınırlı askeri saldırılar”. Ona göre rejimin zayıfladığı algısı oluştuğunda halk yeniden sokaklara çıkabilir.
Muhtedi, ABD’nin kara gücü göndermesine gerek olmadığını savunarak “Sahadaki güç zaten İran halkıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Tartışmalı seçenek
Ancak bu yaklaşımın riskli olduğu da vurgulanıyor. Bölgedeki önceki ABD müdahalelerinin uzun ve maliyetli sonuçlar doğurduğu bilinirken, Muhtedi’nin önerisi kara operasyonu olmadan rejim değişimini hedefleyen bir model olarak öne çıkıyor.
Muhtedi, nihai hedeflerinin İran’da mevcut yönetimin sona ermesi ve ülkenin daha özgür bir siyasi sisteme geçmesi olduğunu ifade etti.
Son güncellenme: 15:42:01
