İran’da saldırılar sürerken toplu gözaltılar ve sert baskı dalgası

ABD ve İsrail’in İran’daki askeri ve güvenlik tesislerine yönelik saldırıları sürerken, İran yönetimi ülke genelinde geniş çaplı bir gözaltı ve baskı dalgası başlattı. Son iki haftada yüzlerce kişinin gözaltına alındığı, birçok kişinin nerede tutulduğunun ise bilinmediği bildirildi.

Yerel kaynaklar ve medya raporlarına göre gözaltılar Doğu ve Batı Azerbaycan, Tahran, İsfahan, Huzistan, Kürdistan, Gilan, Loristan ve Yezd dahil birçok eyalette gerçekleşti. Yetkililer gözaltına alınan kişileri “kamuoyunu yanıltmak”, “rejime karşı propaganda yapmak”, “çevrim içi faaliyetler”, “kamu güvenliğini bozmak” ve “düşman ülkelerle iş birliği yapmak” gibi suçlamalarla itham ediyor.

Zorla itiraflar yayımlandı

Devlet televizyonu ve güvenlik kurumlarına yakın medya organları bazı gözaltına alınan kişilerin “itiraf” görüntülerini yayınladı. İnsan hakları savunucuları bu tür ifadelerin baskı altında alındığını ve mahkemelerde delil olarak kullanıldığını belirterek uygulamayı uzun süredir eleştiriyor.

İran polisi komutanı Ahmadreza Radan, “kamuoyunu rahatsız eden içerikler” paylaştıkları gerekçesiyle 80’den fazla kişinin tutuklandığını açıkladı. Radan ayrıca sosyal medyada “panik yaratıcı içerik” paylaştığı iddia edilen binlerce kişiye de uyarı mesajı gönderildiğini söyledi.

Polis yetkilisi olası protestolar için güvenlik güçlerinin “gerekirse ateş açmaya hazır” olduğunu da ifade etti.

Casusluk suçlamalarıyla yeni gözaltılar

İran güvenlik kurumları ayrıca casusluk suçlamalarıyla yeni operasyonlar yapıldığını duyurdu. Devrim Muhafızları Kürdistan eyaletinde altı kişinin gözaltına alındığını ve bir kişinin operasyon sırasında öldürüldüğünü açıkladı.

Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars haber sitesi, Kohgiluye ve Boyer Ahmed eyaletinde 50 kişinin istihbarat güçleri tarafından tutuklandığını bildirdi. İran İslam Cumhuriyeti İstihbarat Bakanlığı ise en az 30 kişinin ABD ve İsrail adına casusluk yapmakla suçlandığını duyurdu.

Saldırı görüntülerini paylaşanlar da hedefte

Yetkililer saldırıların gerçekleştiği yerlerin görüntülerini çeken veya paylaşan kişileri de hedef aldı. İstihbarat Bakanlığı, saldırı noktalarının fotoğraf veya videolarını çekmenin “düşmanın beşinci kolu gibi hareket etmek” anlamına gelebileceği uyarısında bulundu.

Devrim Muhafızları istihbarat birimleri, saldırılara ait görüntüleri medya kuruluşlarına gönderen bazı kişilerin tutuklandığını açıkladı.

İnternet kesintisi ve kontrol noktaları

Bilgi akışını sınırlayan internet kesintileri de sürüyor. İnternet izleme kuruluşu NetBlocks, ülke genelindeki internet kesintisinin yüzlerce saattir devam ettiğini bildirdi. Kuruluş, kesintilerin sivillerin hayati bilgilere erişimini engellediği uyarısında bulundu.

Aynı zamanda şehirlerde güvenlik önlemleri artırıldı. Devrim Muhafızları ve Besic milisleri birçok kentte kontrol noktaları kurdu. Vatandaşlar araçlarının ve cep telefonlarının sık sık arandığını bildiriyor.

Tahran’da yaşayan bir kişi, Haft-e Tir Meydanı’ndaki kontrol noktasında polislerin telefonunun kilidini açtırarak arama yaptığını söyledi. İsfahan’da yaşayan başka bir kişi ise Besic üyelerinin bir meydandaki kontrolde kendisini ve ailesini silahla tehdit ettiğini aktardı.

Güvenlik noktaları da hedef oldu

Öte yandan bazı güvenlik kontrol noktaları da saldırıların hedefi haline geldi. Sosyal medyada yayılan görüntülerde Tahran’daki Besic kontrol noktalarının insansız hava araçlarıyla vurulduğu görülüyor.

Fars haber ajansı, başkentteki kontrol noktalarına düzenlenen saldırılarda en az 10 Besic ve güvenlik görevlisinin öldüğünü bildirdi.

Daha sonra İsrail Savunma Kuvvetleri, hava kuvvetlerinin Tahran’daki Besic kontrol noktalarını hedef aldığını doğruladı ve bu noktaların rejimin iç güvenlik mekanizmasının parçası olduğunu açıkladı.

ABD merkezli çatışma veri kuruluşu Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) verilerine göre Çarşamba günü İran genelinde Besic kontrol noktalarına en az 18 saldırı düzenlendi.

Hapishaneler dolu, belirsizlik büyüyor

Gözaltıların arttığı dönemde İran’daki cezaevleri zaten yoğunluk sorunu yaşıyor. Önceki protesto dalgalarında on binlerce kişi tutuklanmıştı. İnsan hakları örgütleri birçok hapishanede aşırı kalabalık, hijyen sorunları ve temel ihtiyaç eksikliği bulunduğunu belirtiyor.

Ayrıca bazı gözaltı merkezleri ve istihbarat binalarının hava saldırılarında zarar gördüğü bildirildi. Bu durum yeni tutuklanan kişilerin nerede tutulduğuna dair belirsizliği artırıyor.

İletişim kısıtlamalarının sürmesi ve gözaltıların çoğunun resmi olarak açıklanmaması nedeniyle, aileler ve insan hakları savunucuları İran’da gözaltına alınan yüzlerce kişinin akıbeti konusunda ciddi endişe duyduklarını ifade ediyor.