İran'da yeni yönetimin kilit isimleri kimler?

ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın Tahran yönetimine ciddi askeri ve ekonomik kayıplar verdiği belirtilirken, ülkedeki siyasi sistemin halen ayakta kaldığı ifade ediliyor.

Saldırılarda İran’ın eski lideri Ali Hamaney başta olmak üzere bazı üst düzey askeri ve siyasi isimler ölmüştü.

Buna rağmen İran’daki yönetim yapısının iki temel unsur üzerine ayakta kaldığı değerlendiriliyor: Savaşın yürütülmesini sürdüren silahlı kuvvetler ile ülke içindeki güvenliği sağlayan kontrol mekanizması.

Washington merkezli düşünce kuruluşu Demokrasileri Savunma Vakfı'na (FDD) göre İran’da sistemin devamı özellikle beş kilit isim etrafında şekilleniyor.

Muhammed Bakır Kalibaf

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ülkedeki en etkili siyasi figürlerden biri olarak görülüyor.

Geçmişte İran Devrim Muhafızları bünyesinde görev yapan Kalibaf, bu kurumun hava kuvvetleri komutanlığına kadar yükselmişti.

1999’daki öğrenci protestolarının bastırılmasında rol aldığı belirtilen Kalibaf daha sonra İran Ulusal Polis Teşkilatı’nın başına geçmiş ve 2000’li yılların ortasında Tahran Belediye Başkanlığı görevini yürütmüştü.

Kalibaf’ın halen ABD ile yürütülen müzakerelerde İran heyetine liderlik ettiği ifade ediliyor.

Muhammed Bakır Zülkadir

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Muhammed Bakır Zülkadir de ülkenin güvenlik ve dış politika kararlarında önemli rol oynayan isimlerden biri olarak gösteriliyor.

Devrim Muhafızları’nda uzun yıllar görev yapan Zülkadir, bu yapının dış operasyon ağının temellerini atan kadrolar arasında yer almıştı.

1997–2005 yılları arasında Devrim Muhafızları Genel Komutan Yardımcılığı görevini yürüttüğü belirtilen Zülkadir, daha sonra yargı organlarında da üst düzey görevler aldı.

Zülkadir, İran’ın nükleer ve füze programlarıyla bağlantılı faaliyetleri nedeniyle çeşitli uluslararası yaptırımlara da maruz kaldı.

Ahmed Vahidi

Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi de İran’ın askeri yapısındaki en güçlü isimlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Daha önce İran İçişleri Bakanlığı görevini de yürüten Vahidi, hem askeri operasyonların yönetiminde hem de iç güvenliğin sağlanmasında önemli rol oynuyor.

ABD ve Avrupa Birliği Vahidi’ye nükleer program ve protestoların bastırılmasıyla bağlantılı faaliyetler nedeniyle yaptırım uygulamıştı.

Gulam Hüseyin Muhsini Ejei

İran Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei, ülkenin yargı sisteminin başında bulunuyor.

2021’den bu yana bu görevi yürüten Ejei daha önce istihbarat bakanlığı ve başsavcılık görevlerinde bulunmuştu.

Hamaney’in ölümünün ardından oluşturulan geçici liderlik konseyinde de yer alan Ejei, insan hakları ihlalleri iddiaları nedeniyle ABD ve Avrupa Birliği tarafından yaptırımlara tabi tutulmuştu.

Ahmed Rıza Radan

İran Emniyet Güçleri Komutanı Ahmed Rıza Radan ise ülke içindeki güvenlik operasyonlarının başındaki isim olarak öne çıkıyor.

Radan’ın komutasındaki polis güçleri iç güvenliğin sağlanması ve protestoların bastırılmasında aktif rol oynuyor.

Yetkililer Radan’ın son savaş döneminde on binlerce kişinin gözaltına alınması yönünde talimat verdiğini ifade ediyor.

Uzmanlara göre İran’daki siyasi sistemin geleceği büyük ölçüde bu isimlerin yönettiği askeri, siyasi ve güvenlik kurumlarının koordinasyonuna bağlı olacak.