Kayıp Lider: Mücteba Hamaney

Newroz kutlamaları, İran lideri Ali Hamaney’in oğlu Müctabe Hamaney’in geleceği ve olası rolüne ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Batılı istihbarat servisleri, özellikle ABD ve İsrail istihbarat birimlerinin, Newroz kutlamaları sırasında İran liderlik yapısındaki hareketliliği yakından takip ettiği ve Mücteba  Hamaney’in yeni yıl mesajında babası Ali Hamaney’e benzer bir hitap yapıp yapmayacağını gözlemlediği iddia edildi.

Axios haber sitesine dayandırılan bilgilere göre, Mücteba Hamaney’in Newroz törenlerinde tamamen görünmemesi ve yalnızca yazılı bir açıklama dışında herhangi bir mesaj yayımlamaması, hem sağlık durumu hem de nerede olduğuna dair belirsizlikleri daha da derinleştirdi. Bu durumun, savaşın yoğunlaştığı bir dönemde İran’ın yönetim kapasitesine ilişkin soru işaretlerini artırdığı ifade edildi.

Mücteba Hamaney’in kamuoyunda görünmemesi tamamen şaşırtıcı olarak değerlendirilmezken, babasına yönelik suikast girişiminin ardından İsrail tarafından hedef listesine alındığı öne sürüldü. Ancak üç haftayı aşan sessizliği—herhangi bir görüntü veya video paylaşımı olmaksızın—ciddi soru işaretlerini beraberinde getirdi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in daha önce yaptığı açıklamalara atıfla, savaşın ilk gününde gerçekleştirilen saldırıda Ali Hamaney’in öldürüldüğü iddia edilirken, Mücteba’nın da ağır yaralanmış olabileceği öne sürüldü.

ABD ve İsrail istihbarat değerlendirmelerine göre Mücteba Hamaney’in hâlâ hayatta olduğu düşünülüyor. İranlı yetkililerin onunla doğrudan görüşme taleplerinin güvenlik gerekçesiyle reddedilmesi de bu görüşü destekleyen işaretler arasında gösteriliyor. Ancak bunun, onun fiilen ülkeyi yönetip yönetmediği sorusunu yanıtlamadığı belirtiliyor.

Axios’un aktardığı üst düzey bir İsrailli yetkili, “Mücteba Hamaney’in emir verdiğine dair hiçbir kanıt yok” ifadelerini kullandı. Bir ABD’li yetkili ise durumu “çok tuhaf” olarak nitelendirerek, Mücteba ’nın hayatta olmasına rağmen iktidarı fiilen kullanıp kullanmadığına dair somut bir kanıt bulunmadığını söyledi.

Mücteba Hamaney’in 9 Mart’ta muhafazakâr çevrelerin desteğiyle liderlik için öne çıkarıldığı, ancak bu tarihten sonra kamuoyu önündeki görünürlüğünün yazılı Telegram mesajlarıyla sınırlı kaldığı belirtildi. Bu durumun sağlık durumuna ilişkin spekülasyonları artırdığı ifade edildi.

İstihbarat raporları ayrıca, geçmişte fiili liderlik rolü üstlendiği öne sürülen Ali Laricani’nin suikasta uğramasının ardından güç boşluğunun daha da derinleştiğini belirtiyor.

İsrailli kaynaklara göre şu anda İran’da Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) fiilen ülke yönetiminde belirleyici rol oynuyor; güvenlik, siyaset ve ekonomi alanlarında geniş bir etki alanına sahip bulunuyor.

İranlı üst düzey yetkililerin suikast korkusuyla kamuoyu önüne çıkmaktan ve dijital iletişimden kaçındığı, güvenli bölgelerde hareket ettiği de iddia edildi.

ABD’li bir yetkili, yeni liderin Newroz gibi sembolik bir dönemde televizyon konuşması yapmamasını “çok endişe verici bir işaret” olarak değerlendirdi.

Öte yandan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Newroz mesajını televizyon üzerinden kamuoyuna iletmesi, Mücteba Hamaney hakkındaki tartışmaları daha da artırdı.

Mücteba Hamaney’in ortadan kayboluşu, Washington’daki karar alma çevrelerinde de ana tartışma konularından biri haline gelirken, Trump yönetimine bağlı ulusal güvenlik ekibinin Tahran’daki gerçek güç merkezini belirlemeye çalıştığı ifade edildi.