Müzakerelerde hâlâ hassas başlıklar (özellikle nükleer dosya ve Hürmüz Boğazı) çözüme kavuşmamışken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’ye yönelik son saatlerde yükselen eleştiriler yeni bir tartışma başlattı.
Arakçi, X (eski Twitter) platformunda yaptığı paylaşımda, Lübnan’daki ateşkesin yürürlüğe girmesiyle birlikte Hürmüz Boğazı’nın açıldığını duyurmuştu. Ancak İran Ulusal Güvenlik Konseyi, Muhammed Bakır Zülkader başkanlığında yaptığı açıklamada bu açılımı “geçici ve şartlı” olarak nitelendirdi.
Konseyin bildirisinde, boğazın yalnızca ticari gemilere açık olacağı ve bunun da ateşkes süreciyle sınırlı kalacağı belirtildi. Ayrıca savaş gemileri ve “düşman devletlere” ait sivil olmayan gemilerin geçişine izin verilmeyeceği vurgulandı. Geçişlerin, İran Silahlı Kuvvetleri’nin denetiminde ve belirlenen rotalar üzerinden yapılacağı ifade edildi.
Pezeşkiyan olayıyla benzerlik tartışması
Yaşanan gelişme, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Körfez ülkelerine yönelik açıklamalarında özür dilemesi ve ardından geri adım atmasıyla benzerlik taşıdığı yönünde yorumlara neden oldu. Bu durum, kamuoyunda eleştirilerin hızla artmasına yol açtı.
Nizam Musevi (eski “Cuvan” gazetesi sorumlusu ve Devrim Muhafızları’na yakın isim), halkın müzakerecilere güvenmesinin kamuoyu görüşünün göz ardı edilmesi anlamına gelmediğini söyledi.
Aktivist Ali Gulehki ise medyadaki belirsizliğe dikkat çekerek, Araghchi’nin paylaşımı ile askeri kaynaklar ve İran devlet televizyonunun açıklamaları arasındaki çelişkiye işaret etti.
Devrim Muhafızları’na yakın düşünür Hasan Abbasi, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi için sürekli ulaşılabilir ve yetkin bir sözcü atanması gerektiğini belirterek, kamuoyundaki söylenti ve belirsizliğin önlenmesini istedi.
Milletvekili Murtaza Mahmudi ise “Savaş koşulları olmasaydı Araghchi sorguya çekilirdi” ifadelerini kullanarak bakanın kritik bir dönemde yaptığı açıklamaları eleştirdi.
Devlet ajansı Tasnim de Arakçi’nin paylaşımını “yanlış değerlendirme” olarak nitelendirdi ve özellikle X üzerinden yapılan dışa dönük açıklamaların iç kamuoyu üzerinde de etkili olduğuna dikkat çekti.
Hürmüz Boğazı krizi derinleşiyor
İran Ulusal Güvenlik Konseyi’ne yakın bir kaynak, ABD’nin deniz ablukasının devam etmesini ateşkes ihlali olarak değerlendirdi. Kaynak, geçişin yalnızca “düşman devletlerle bağlantısı olmayan ticari gemilere” açık olduğunu ifade etti (Tasnim ve Fars ajansları aracılığıyla).
Devrim Muhafızları ise daha net bir tutum alarak, Hürmüz Boğazı’ndaki kritik deniz koridorunun, ABD’nin İran gemilerine ve limanlarına uyguladığı ablukanın tamamen kaldırılmasına kadar tam anlamıyla açılmayacağını duyurdu.
Bazı gözlemciler, Arakçi’ye yönelik eleştirilerin Devrim Muhafızları ile siyasi yönetim arasındaki görüş ayrılıklarını yeniden görünür hale getirdiğini savunuyor. Diğer analistler ise bunun, sistem içindeki şahin ve pragmatik kanatlar arasındaki gerilimin bir yansıması olduğunu belirtiyor.
Bu gelişme, İran’da diplomatik açıklamalar ile askeri ve siyasi kurumlar arasındaki koordinasyon sorunlarını yeniden gündeme taşırken, özellikle müzakerelerin kritik bir aşamasında yaşanan bu iç gerilim dış aktörlere de mesaj niteliği taşıyor.
