Suriye’de Yeni Dönem: Kürtler Entegrasyona Temkinli Yaklaşıyor

Suriye’de iç savaş sonrası oluşan fiili Kürt özerk yapısının merkezi yönetime entegrasyonu yönünde adımlar atılırken, bölgedeki Kürtler yıllar içinde elde ettikleri hakların korunması konusunda temkinli bir tutum sergiliyor.

Kobani’de yaşayan 25 yaşındaki Mamo, çocukken okulda Kürtçe konuştuğu için cezalandırıldığını anlatarak geçmişte yaşanan kültürel baskının izlerinin hâlâ taze olduğunu söyledi. Beş yaşındayken Arapça bilmediği için dövüldüğünü belirten Mamo, “Kendi dilimi konuştuğum için cezalandırıldım” dedi.

Kürtlerin yaşadığı bu deneyim, Suriye’de onlarca yıl süren kültürel kısıtlamaların bir yansıması olarak görülüyor. 13 yıl süren iç savaş boyunca kuzeyde oluşan özerk yönetim, Kürt dili ve kimliğinin kamusal alanda daha görünür hale gelmesini sağlamıştı. Ancak Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından yeni geçiş hükümeti, Kürtlerin kontrolündeki bölgeleri yeniden merkezi yapıya entegre etmeye kararlı bir tutum sergiliyor.

Güvenlik Anlaşması ve Kuşatma

30 Ocak’ta Suriye Demokratik Güçleri (DSG) ile Şam’daki geçiş yönetimi arasında varılan güvenlik anlaşması, kuzeydeki bazı bölgelerin devlet yapısına kademeli olarak dahil edilmesini öngörüyor. Anlaşma kapsamında DSG güçleri ve yerel güvenlik birimlerinin Suriye ordusu ve iç güvenlik güçlerine entegre edilmesi planlanıyor. Ayrıca Kürtçe eğitimin resmen tanınması ve vatandaşlık hakkı verilmeyen Kürtlere yurttaşlık tanınması gibi maddeler yer alıyor.

Ancak Kobani hâlâ hükümet güçlerinin kuşatması altında bulunuyor. Elektrik ve su kısmen yeniden sağlanmış olsa da internet kesintileri sürüyor ve şehre yalnızca tek bir insani koridor üzerinden giriş yapılabiliyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre son çatışmalar nedeniyle yaklaşık 160 bin kişi yerinden edildi.

DSGSözcüsü Ferhad Şami, Kobani kuşatmasının kaldırılmaması halinde anlaşmanın başarıya ulaşamayacağını ifade etti. Hasake’de yaşayan gazeteci Akid Mişmiş ise hükümet güçlerinin kent çevresinden çekilmesini anlaşmanın en önemli maddesi olarak değerlendirdi.

Anayasal Güvence Endişesi

Anlaşma, Kürtlere bazı kültürel ve idari haklar tanısa da henüz anayasal güvence sağlanmış değil. Uzmanlara göre, Kürt toplumunda asıl kaygı verilen sözlerin uygulamaya geçirilip geçirilmeyeceği.

Mamo, “Söyledikleri ile yaptıkları farklı olabilir” diyerek temkinli yaklaşımını dile getirdi. Kürt kimliğinin inkâr edilemeyeceğini vurgulayan genç, geçmişte yaşanan baskı dönemine dönmek istemediklerini ifade etti.

Suriye’nin yeniden bütünleşme süreci ilerlerken, Kürtler için asıl sınavın güvenlik düzenlemelerinden ziyade kültürel ve siyasal hakların kalıcı biçimde güvence altına alınıp alınmayacağı olacağı değerlendiriliyor.