Suudi Arabistan’dan yeni hamle: Fiber optik hat İsrail yerine Suriye üzerinden mi geçecek?

Suudi Arabistan’ın, krallığı Akdeniz üzerinden Yunanistan’a bağlaması planlanan fiber optik kablo hattında İsrail’i devre dışı bırakarak Suriye’yi transit ülke olarak tercih etmek istediği bildirildi. Projeye yakın iki bölgesel yetkili, Riyad’ın hattın Suriye üzerinden geçmesi konusunda ısrarcı olduğunu aktardı.

Söz konusu girişim, Suudi Arabistan’ın bölgesel konumlanmasında yaşanan değişime işaret ederken, Şam yönetimini bölgesel sisteme yeniden entegre etme çabalarının da bir parçası olarak görülüyor.

“East to Med” Koridoru

Yunanistan ile Suudi Arabistan, 2022 yılında Doğu’dan Akdeniz’e Veri Koridoru (East to Med Data Corridor - EMC) projesini duyurmuştu. Proje; Suudi Telekom (STC), Yunan elektrik sağlayıcısı PPC ve Yunan telekom şirketlerinin ortaklığıyla yürütülüyor.

Fiber optik kablolar, ülkeler arasında milisaniyeler içinde veri aktarımı sağlayarak dijital hizmetlerin temel altyapısını oluşturuyor. Körfez ülkeleri, yapay zekâ ve veri merkezleri yatırımlarını artırırken Avrupa ile bağlantılarını güçlendirmeyi hedefliyor.

Ancak Suudi Arabistan’ın projede İsrail yerine Suriye’yi tercih etmesi, hattın güzergâhında önemli bir değişiklik anlamına gelebilir. Yunanistan’ın Kasım 2025 tarihli bir sunumunda ise EMC ağının İsrail ve açık deniz sularından geçtiği görülüyor.

Bölgesel Dengeler Değişiyor

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman, İsrail’i Gazze’de soykırım yapmakla suçlamıştı. Riyad ile Tel Aviv arasındaki normalleşme görüşmeleri, 7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğünde gerçekleşen saldırılar ve sonrasında İsrail’in Gazze’ye başlattığı operasyon nedeniyle kesintiye uğramıştı.

İsrail’in Gazze’nin yanı sıra Lübnan, Suriye ve İran’a yönelik saldırıları da bölgedeki gerilimi artırdı.

Rice Üniversitesi Baker Enstitüsü’nden Körfez uzmanı Kristian Coates Ulrichsen, Suudi Arabistan’ın bu adımının Şam’ı bölgesel sisteme yeniden entegre etme çabasının parçası olduğunu belirtti. Ulrichsen, 2022’nin Suudi Arabistan-İsrail normalleşme görüşmelerinin zirve yaptığı dönem olduğunu, ancak Riyad’ın tutumunda belirgin bir değişim yaşandığını ifade etti.

Suudi Arabistan’ın devlet haber ajansı, STC’nin Suriye’nin telekom altyapısına yaklaşık 800 milyon dolarlık yatırım yapacağını ve ülkeyi 4.500 kilometreden fazla fiber optik ağla bölgesel ve uluslararası sisteme bağlamayı planladığını duyurdu.

Yunanistan Zor Bir Dengeyle Karşı Karşıya

Atina yönetimi, Avrupa ile Orta Doğu arasında enerji, gayrimenkul ve yapay zekâ alanlarında bir merkez olmayı hedefliyor. Yunanistan, Katar, BAE ve Suudi Arabistan’dan yatırım çekmeye çalışırken, aynı zamanda İsrail ile yakın ilişkilerini sürdürüyor.

Yunan karar alıcılar, İsrail’i Türkiye’ye karşı stratejik bir ortak ve Doğu Akdeniz’de ABD’nin angajmanını sürdürmesinde bir güvence olarak görüyor. Bu nedenle Suudi Arabistan’ın güzergâh değişikliği talebi, Yunanistan’ın İsrail ile ilişkilerini zorlayabilir.

Alternatif Projeler ve Belirsizlik

Bölgede daha önce planlanan birçok büyük altyapı projesi hayata geçirilemedi. Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail’i bağlaması öngörülen doğalgaz boru hattı gerçekleşmezken, benzer şekilde denizaltı elektrik kablosu projeleri de gecikmelerle karşılaştı.

Uzmanlar, EMC projesinin teknik olarak uygulanabilir projeler arasında yer aldığını belirtse de, nihai güzergâh ve siyasi tercihlerin belirleyici olacağı ifade ediliyor.

Suudi Arabistan’ın Suriye’yi projelere dahil etme çabası, yalnızca teknik bir altyapı kararı değil; aynı zamanda bölgesel ittifakların yeniden şekillendiğine işaret eden stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor.