Trump’ın Irak seçimleri tehdidi ters tepti: Maliki daha da güçlenebilir

ABD Başkanı Donald Trump’ın Irak siyasetine yönelik sert açıklamaları, ülkede zaten kırılgan olan seçim sürecini daha da karmaşık hale getirdi. Trump, 27 Ocak’ta Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, eski Irak Başbakanı Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi halinde ABD’nin Irak’a desteğini keseceğini belirterek, “Amerika yardım etmezse Irak’ın başarı, refah ya da özgürlük şansı sıfırdır” ifadelerini kullandı.

Bu açıklama, ABD’nin yıllardır savunduğunu iddia ettiği “özgür ve dış müdahaleden bağımsız seçimler” söylemiyle açık bir çelişki olarak yorumlandı. Trump’ın sözleri, seçim sonrası hükümet kurma sürecinin tıkandığı Irak’ta protestolara yol açarken, siyasi tansiyonu da yükseltti.

Maliki Yeniden Sahneye Çıkıyor

Irak’ta Şii partilerden oluşan Koordinasyon Çerçevesi, geçtiğimiz hafta Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı olarak ilan etti. Cumhurbaşkanının seçilmesi ve ardından başbakanın görevlendirilmesi için toplanması beklenen parlamento oturumu ise yeterli çoğunluk sağlanamadığı için iptal edildi. Maliki güçlü bir aday olarak öne çıksa da, henüz sürecin kesinleşmediği belirtiliyor.

Boston College öğretim üyesi ve Irak siyaseti uzmanı Marsin Alshamary, Trump’ın çıkışının alışılmışın dışında olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:

“Irak’ta başbakan üzerinde üç gayriresmî veto olduğu söylenir: Washington, Tahran ve Necef’teki dini merci. Bu kez fark şu; müdahale kapalı kapılar ardında değil, herkesin gözü önünde yapılıyor.”

ABD Müdahalesi Ters Etki Yaratıyor

Trump, Maliki’nin geçmişte Irak’ı zayıflattığını, İran’ın etkisini artırdığını ve ABD çıkarlarına zarar verdiğini savunuyor. Ancak Irak kamuoyunda bu açıklamalar, özellikle ABD’nin İran’a yönelik tehditleri ve diğer küresel çıkışlarıyla birlikte, iç siyasete kaba bir müdahale olarak algılanıyor.

Uzmanlara göre bu tür dış baskılar, Irak siyasetinde sıklıkla ters etki yaratıyor. Egemenlik söylemi güçlenirken, tartışmalar Maliki’nin sicilinden çok “dış müdahaleye karşı duruş” eksenine kayıyor.

Washington’un Maliki Geçmişi

Maliki’nin ABD ile ilişkileri aslında yeni değil. 2006’da dönemin ABD Başkanı George W. Bush tarafından “Irak için doğru isim” olarak desteklenen Maliki, mezhep savaşının en şiddetli dönemlerinde ülkenin başındaydı. 2008’de Mukteda es-Sadr’ın milislerine karşı orduyu devreye sokması, onu güçlü bir Irak milliyetçisi figür haline getirdi.

Ancak bu imaj uzun sürmedi. 2013’te Sünni protestoculara karşı güvenlik güçlerinin sert müdahalesi ve devlet kurumlarının siyasileşmesi, 2014’te IŞİD’in Irak’a dönüşünün zeminini hazırladı. DEAŞ’ın Musul’u ele geçirdiği dönemde yaşanan siyasi tıkanma, Maliki’nin istifasıyla sonuçlandı.

Irak’ta Bölünmüş Destek

Maliki bugün hâlâ etkili bir aktör olsa da, ciddi engellerle karşı karşıya. Kürtlerle petrol gelirleri nedeniyle, Sünni Araplarla 2013 olayları yüzünden, Şii cephede ise Mukteda es-Sadr ile olan derin rekabet nedeniyle uzlaşma zemini oldukça dar.

Buna rağmen analistler, Trump’ın sert üslubunun Maliki’yi zayıflatmak yerine güçlendirebileceği görüşünde.

2020 Suikastının Gölgesi

Trump’ın Irak’taki müdahaleci yaklaşımı ilk değil. Ocak 2020’de ABD’nin düzenlediği saldırıda İranlı General Kasım Süleymani ile birlikte Haşdi Şabi’nin önde gelen ismi Ebu Mehdi el-Mühendis’in öldürülmesi, Irak’ta ABD karşıtı duyguları derinleştirmişti. Özellikle Mühendis’in ölümü, milislerin ve ABD karşıtı hareketlerin güçlenmesine yol açmıştı.

Bugün Trump’ın Irak’taki milislerin tasfiye edilmesini talep ederken, geçmişte attığı adımların tam tersine bir sonuç doğurduğu hatırlatılıyor.

Ters Tepme Riski

Uzmanlara göre Irak siyasetinde egemenlik kırmızı çizgi. Dışarıdan gelen açık tehditler, hesaplaşma ve reform tartışmalarını gölgede bırakıyor.

Trump’ın sosyal medya üzerinden verdiği mesajlar, Maliki’yi “dış baskıya direnen lider” konumuna taşıyabilir. Bu da ABD’nin Irak’taki etkisini azaltırken, Maliki’nin elini güçlendirebilir.

Sonuç olarak, Washington’un Maliki’yi durdurma amacıyla yaptığı bu çıkış, tam tersine Irak’ı yeniden Nuri el-Maliki’nin siyasi eksenine itme riski taşıyor.