Türkiye'nin de aralarında yer aldığı dokuz ülke Trump'ın Barış Kurulu'na katılma davetini kabul etti

Trump, Filistin'de savaşı sona erdirmeye yönelik hazırladığı plan kapsamında Gazze'yi geçici olarak yönetmesi amaçlanan uluslararası Barış Kurulu'na katılması için Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da dahil olmak üzere birçok ülke liderine davetiye mektubu göndermişti.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan bugün, Erdoğan'ı temsilen imza törenine katılmak üzere bugün İsviçre'ye gidecek.

Fakat, diplomatlar bu girişimin Birleşmiş Milletler'in (BM) çalışmalarını olumsuz etkileyebileceğini ifade ediyorlar.

Barış Kurulu nedir?

ABD Başkanı Donald Trump, ilk olarak Gazze'deki savaşı bitirmek için kuracağını duyurduğu kurulun dünya çapındaki diğer çatışma veya ihtilaflı durumları da ele alacağını belirtmişti.

Trump, Barış Kurulu'na davet onlarca dünya liderini davet ederken diplomatlar kurulun BM'nin faaliyetlerini zedeleyebileceğini söylüyorlar.

Reuters'ın incelediği Barış Kurulu'nun taslak sözleşmesine göre ABD başkanının başkanlık edeceği kurula üye ülkelerin üç yıllık dönemlerini doldurmalarının ardından kurulun faaliyetlerini finanse etmek ve daimi üyelik hakkı kazanmak için 1 milyar dolar ödemesi gerekecek.

Beyaz Saray, Barış Kurulu'nun kurucu yönetim kuruluna ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff, İngiltere eski başbakanı Tonu Blair ve Trump'ın damadı Jared Kushner'ı davet etti.

Daveti hangi ülkeler kabul etti?

Kıdemli bir Beyaz Saray yetkilisinin verdiği bilgiye ögre davet alan 50 liderden yaklaşık 35'i kurula katılmayı kabul etti.

Kurula katılacağını açıklayan ülkeler arasında Türkiye, İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Ürdün, Katar, Mısır, Macaristan, Fas, Pakistan, Endonezya, Kosova, Özbekistan, Kazakistan, Paraguay, Vietnam, Ermenistan, Azerbaycan ve Belarus bulunuyor.

Daveti henüz kabul etmeyen ve reddeden ülkeler hangileri?

BM Güvenlik Konseyi'nde veto hakkı bulunan Rusya ve Çin henüz daveti kabul etmeyeceklerine dair henüz bir açıklama yapmadılar.

ABD ve Avrupa ülkeleri arasında Grönland sebebiyle yaşanan gerilim sırasında gündeme gelen davete bazı Avrupalı ülkeler temkinli yaklaştı.

Norveç ve İsveç daveti reddederken, İtalya Ekonomi Bakanı Giancarlo Giorgetti, kurula katılmanın ileride sorunlara yol açabileceğini söyledi. İtalyan gazetesi Il Corriere della Sera, tek bir ülkenin liderlik ettiği bir gruba katılmanın ülkenin anayasasına aykırı olacağını bildirdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'a yakın bir kaynak, Fransa'nın da teklifi reddetmeyi değerlendirdiğini belirtti. Trump, Fransa'nın kurula katılmaması durumunda Fransız şarap ve şampanyalarına %200 gümrük vergisi uygulayacağı tehdidinde bulundu.

Kanada, "prensipte" anlaştıklarını ancak detayların üzerinde çalışıldığını söyledi.

ABD'ye yakın ülkelerden İngiltere, Almanya ve Japonya tutumları hakkında bir açıklama yapmadı. Alman hükümet sözcüsü Başbakan Friedrich Merz'in bugün düzenlenecek imza törenine katılmayacağını açıkladı.

Ukrayna, daveti değerlendirdiklerini belirtirken Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskiy, dört yıldır süren savaşın ardından Rusya ile aynı kurulda olmayı düşünemediklerini söyledi.

Vatikan, ilk ABD'li Papa olan ve Trump'ın bazı politikalarını eleştiren Papa Leo'nun da davet edildiğini ve teklifi değerlendirdiklerini söyledi.

Kurulun yetki alanı ne?

BM Güvenlik Konseyi, Kasım'da Barış Kurulu'na 2027'ye kadar sadece Gazze konusunda yetki verdi. Rusya ve Çin, ABD'nin hazırladığı tasarıya göre Birleşmiş Milletler'in Gazze'nin geleceğindeki rolünün net bir şekilde belirtilmemesi sebebiyle çekimser oy kullanmıştı.

Güvenlik Konsey aynı zamanda kurula Gazze'ye geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü kurulması için yetki verdi. Kurulun her altı ayda bir BM Güvenlik Konseyi'ne rapor vermesi gerekiyor.

Kurulun Gazze dışında yasal dayanağı ve yaptırım araçlarının ne olduğu, BM ve diğer uluslararası örgütlerle nasıl çalışacağı net değil.

Kurulun sözleşmesine göre başkanı Trump, bazı sınırlamalara tabi olsa da geniş yetkilere sahip olacak. Trump'ın, kararları veto edebilecek veya ülkeleri üyelikten çıkarabilecek.