15 maddelik plan sızdı: ABD ve İsrail’den İran yönetimine geçici dokunulmazlık

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yürüttüğü savaş 26. gününe girerken, diplomatik cephede dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Batılı kaynaklara göre Washington ve Tel Aviv, ateşkes müzakerelerine katılmaları için İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’ye 5 günlük geçici dokunulmazlık (güvenlik garantisi) sağladı.

İslamabad’da kritik zirve hazırlığı               

Savaşan taraflar arasında doğrudan müzakere hazırlıkları hız kazanırken, görüşmelerin Pakistan’ın arabuluculuğunda başkent İslamabad’da yapılması planlanıyor.      

İran içinde müzakerelere dair çelişkili sesler yükseliyor. Devrim Muhafızları’na bağlı Hatemü'l-Enbiya Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, ABD Başkanı Donald Trump’ın barışa dair iyimser açıklamalarını "Washington kendi kendisiyle müzakere ediyor" diyerek alaya aldı.     

Meclis Başkanı Galibaf da gizli görüşme iddialarını reddetti. Ancak analistler, Galibaf'ın bu yalanlamasının, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla küresel enerji piyasalarında oluşan paniği yatıştırma amacı taşıdığını belirtiyor.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile mesaj alışverişi yapıldığını doğrulayarak, "Savaşı kesin olarak bitirecek her türlü öneriyi dinlemeye hazırız" açıklamasını yaptı.   

"Trump tarafından üçüncü kez kandırılmayacağız" 

Axios haber sitesine yansıyan bilgilere göre, ABD'nin Ortadoğu'ya askeri yığınak yapmaya devam etmesi Tahran'da güvensizlik yaratıyor. İranlı yetkililerin arabuluculara, "Trump tarafından iki kez kandırıldık, üçüncü kez kandırılmaya niyetimiz yok" mesajını ilettiği belirtildi.    

Buna karşılık Beyaz Saray’ın, müzakerelerdeki ciddiyetini kanıtlamak amacıyla ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance'in başkanlık etmesini teklif ettiği öğrenildi.

Müzakerelerin arka planını ise Trump'ın özel elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner yönetiyor.

Masadaki 15 maddelik ağır fatura              

Kurulan yeni ateşkes mekanizmasına göre, çatışmalara bir ay ara verilmesi ve bu süreçte 15 maddelik bir anlaşma metninin müzakere edilmesi öngörülüyor.

 Sızan bilgilere göre ABD ve İsrail'in İran'a sunduğu şartlar şu şekilde:

-İran nükleer programından tamamen vazgeçecek.

-İran topraklarında uranyum zenginleştirmesi kesinlikle yasaklanacak.

-Mevcut zenginleştirilmiş uranyum stokları ve nükleer programa dair tüm bilgiler Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) teslim edilecek.         

-Natanz, İsfahan ve Fordo'daki nükleer reaktörler tamamen imha edilecek.

-İran'ın bölgesel silahlı güçlere sağladığı silah ve finansman desteği kesilecek.

-Hürmüz Boğazı uluslararası ticarete açık, güvenli bir deniz rotası olarak kalacak.

-İran'ın balistik füze programı sayı ve menzil açısından sınırlandırılarak sadece savunma pozisyonuna çekilecek.  

İran kabul ederse ne olacak?  

ABD ve İsrail, Tahran yönetiminin bu şartlara harfiyen uyması karşılığında şu tavizleri vermeyi taahhüt ediyor:

-İran'a yönelik uygulanan tüm ekonomik ve siyasi yaptırımlar kaldırılacak.

-Yaptırımların aniden geri getirilmesini sağlayan "snapback" (tetikleme) mekanizması iptal edilecek.

-Buşehr nükleer santralinde sadece "sivil amaçlı" bir projenin yürütülmesi için İran'a uluslararası destek ve işbirliği sağlanacak.