Trump-Şi zirvesi: Liderler istediklerini elde edebildi mi?

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Beyaz Saray'daki görüşmesinin yankıları sürüyor. Görüşmede iki ülke arasındaki ticari ve stratejik meselelerin yanı sıra yapay zeka ve Tayvan konusu da ele alındı.

Şi'yi Beyaz Saray'da özel törenle karşılayan Trump, iki ülke için daha iyi bir gelecek inşa etmek üzere birlikte çalışmayı sürdüreceklerini söyledi.

Şi ise görüşmenin, Çin-ABD ilişkilerine “stratejik istikrar” temelinde yeni bir boyut kazandırdığını ve ikili ilişkiler için yeni bir yol haritası sunduğunu belirtti.

Ticaret ateşkesi ocak ayına uzatıldı

Görüşmenin en somut sonuçlarından biri, normalde kasım ayında sona ermesi beklenen iki ülke arasındaki ticaret ateşkesinin ocak ayına kadar uzatılması oldu.

Gümrük tarifeleri, Çin'in nadir toprak elementleri üzerindeki hakimiyeti ve ABD'nin gelişmiş çiplere erişimi gibi temel anlaşmazlıkların ise ileride yapılması muhtemel müzakerelere bırakıldığı belirtildi.

BBC'nin analizinde, Şi'nin ticaret ateşkesi konusunda beklediği sonucu alamadığı değerlendirmesine yer verilirken, Pekin'in sürenin en az bir yıl daha uzatılmasını istediği aktarıldı. Wall Street Journal ise Çin'in ateşkesin en az iki yıl daha uzatılmasını istediğini yazdı.

Yapay zeka ve İran gündemde

Görüşmede yapay zeka teknolojilerindeki gelişmeler de ele alındı. Şi, yapay zekanın her zaman insan kontrolünde tutulması gerektiğini vurguladı. Ancak iki tarafın yapay zekanın güvenli kullanımına ilişkin somut bir önlem üzerinde uzlaşıp uzlaşmadığı netleşmedi.

Son dönemde ABD medyasında Çin'in İran'a askeri destek verdiğine ilişkin haber ve iddialar gündeme gelirken, Pekin bu iddiaları reddetmişti. Wall Street Journal'ın analizinde, Trump-Şi görüşmesinde İran konusunda somut bir adım atılıp atılmayacağının belirsizliğini koruduğu belirtildi.

Tayvan Çin'in “kırmızı çizgisi”

Tayvan konusu da görüşmenin başlıklarından biri oldu. Şi, ABD'nin Tayvan'a silah satışlarının Çin açısından kırmızı çizgi olduğunu yineleyerek Washington'ın bu konuyu “ihtiyatla ele almasını” umduğunu söyledi.

Trump ise görüşmenin ardından Tayvan konusunda henüz açıklama yapmadı. Trump, mayıs ayında Şi ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Tayvan'a yönelik 14 milyar dolarlık silah paketinin onayını ertelemişti.

Pekin-Washington rekabeti

Telegraph'ın analizinde, Şi'nin ABD ziyareti öncesinde Şanghay İşbirliği Örgütü, BRICS ve Mısır temaslarının yanı sıra çok sayıda dünya lideriyle görüşmeler gerçekleştirdiği hatırlatıldı.

Analizde, Washington'ın küresel sistemdeki merkezi rolünün zayıfladığı ve Pekin'in diğer ülkelerle ilişkilerini güçlendirerek oluşan boşlukları doldurmaya çalıştığı yorumu yapıldı.

Çin Komünist Partisi'nin İngilizce yayın organı Global Times ise iki ülke arasındaki rekabete rağmen Trump ve Şi'nin bir araya gelmesinin dünyaya olumlu mesaj verdiğini savundu.

Tsinghua Üniversitesi'nden Da Wei de görüşmenin istikrar ve süreklilik açısından kritik önem taşıdığını belirtti.

Trump'ın, Şi onuruna bu akşam özel bir yemek vermesi bekleniyor. Yemeğe Jeff Bezos, Elon Musk, Sam Altman ve Tim Cook gibi ABD'li iş dünyasının önde gelen isimlerinin katılması bekleniyor.