ABD - İran görüşmeleri Umman'da başlıyor

ABD'nin İran'ın nükleer programını sınırlamayı hedeflediği müzakereler için ABD Başkanı Donald Trump, "diplomatik çözüm bulunmazsa askeri müdahale olur" tehdidinde bulunmuştu.

Yer olarak Türkiye'nin de adı geçen ancak sonra İran'ın talebiyle Umman'a alınan görüşmelere, ABD'nin Ortadoğu özel temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi katılacak.

İran nükleer konuları konuşmaya hazır olduğunu, ancak füze programının sınırlandırılması ve silahlı gruplara verdiği desteğin azaltılmasına yönelik ek talepleri kabul etmeyeceğini açıkladı.

ABD İran'ın nükleer programını dondurmasını ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarını elinden çıkarmasını istiyor.

ABD, geçen ay İran'da hükümet karşıtı protestolarda binlerce kişinin güvenlik güçlerince öldürülmesi ardından bölgedeki askeri varlığını artırmaya başlamıştı.

Hafta başında yapılan açıklamalarda görüşmenin Türkiye'de yapılma ihtimalinin yüksek olduğu belirtilmiş, ancak sonra İran tarafından, görüşmenin Umman'ın başkenti Muskat'ta yapılması talebi gelmişti. Beyaz Saray bu talebi kabul etti.

İran'ın ayrıca görüşmeleri gözlemci olarak müzakerelere katılacak bölge ülke temsilcilerinin katılımıyla değil, doğrudan ABD'yle yapmak istediği belirtilmişti.

ABD İran İHA'sını vurdu

ABD Ordusu Salı akşamı, Arap Denizi'nde seyreden uçak gemisi Abraham Lincoln'e "saldırgan bir şekilde" yaklaşan İran'a ait bir insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu.

ABD Merkez Komutanlığı CENTCOM'dan yapılan açıklamada, insansız hava aracının belirsiz bir niyetle saldırgan bir şekilde uçak gemisine yaklaştığı savunuldu. Açıklamada olay sırasında uçak gemisinin İran kıyılarından yaklaşık bin kilometre uzakta seyrettiği kaydedildi.

Ayrıca İran İHA'sını vuran uçağın kendisini, uçak gemisini ve mürettebatı korumak için harekete geçtiği savunuldu.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, olayı doğrularken İran ile önümüzdeki günlerde yapılması planlanan görüşmelerin hâlâ gündemde olduğunu belirtti.

Bu noktaya nasıl gelindi?

ABD Başkanı Donald Trump, Ocak ayında İran'da artan protestoların ardından "yardım yolda" demiş, sözleri ABD'nin bölgede askeri bir müdahalede bulunacağı yorumlarına sebep olmuştu.

Trump, ilerleyen günlerde "bir armadanın" yolda olduğunu söylemiş, ABD'ye ait Abraham Lincoln uçak gemisinin Orta Doğu'daki ABD Merkez Komutanlığı CENTCOM sorumluluk alanına konuşlandırıldığı açıklanmıştı.

Trump 28 Ocak'ta Tahran'ı nükleer programı konusunda müzakerelere geri dönmeye çağırdı.

ABD Başkanı, Haziran 2025'te üç İran nükleer tesisini hedef alan ABD saldırılarını hatırlatarak, yapılacak müdahalenin "çok daha kötü" olacağını söyledi.

İran Devrim Muhafızları'nın 1 Şubat günü Hürmüz Boğazı'nda bir deniz tatbikatı yapması bekleniyordu ancak bu tatbikatın yapılmayacağı bildirildi.

Yine 1 Şubat'ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi CNN'e yaptığı açıklamada, İran'ın ABD'ye müzakere ortağı olarak güvenini kaybettiğini, ancak bölgedeki dost ülkeler aracılığıyla yapılan görüşmelerin, Trump yönetimiyle "verimli" temasları kolaylaştırdığını belirtti.

İran Dışişleri Bakanı, ülkesinin nükleer programı konusunda Washington ile bir anlaşmaya varabileceklerine inandığını söyledi.

İran dini lideri Ayetullah Hamaney ABD'nin olası bir saldırısının bölgesel bir savaşa yol açacağını söylemişti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 29 Ocak'ta İranlı mevkidaşı Arakçı ile görüşmüş, görüşmenin sonunda "müzakere masasına" vurgu yapmıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 30 Ocak'ta İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile telefonda görüştü.

İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Ankara'nın İran ile ABD arasında kolaylaştırıcı rol üstlenmeye hazır olduğunu vurguladı.

Erdoğan, Fidan'dan sonra Türkiye'de bulunan İran Dışişleri Bakanı Arakçi ile de bir araya geldi.