ABD, İran Parlamentosu Başkanı Galibaf ile bir anlaşmaya varabilir mi?

ABD Başkanı Donald Trump’ın “üst düzey bir İranlı yetkiliyle” görüşmeler yürütüldüğünü açıklaması, gözleri İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’a çevirdi. Ancak iddialar, İran içinde ve muhalefet çevrelerinde ciddi tartışmalara yol açtı.

Bazı medya organları söz konusu temasın Kalibaf ile olabileceğini öne sürerken, İranlı yetkililer bu iddiaları reddetti ve bunun bir “aldatma operasyonu” olduğunu savundu.

 “Rejim değişimi mi, sistem içi dönüşüm mü?”

Trump, yürütülen temasları “rejim değişimine eşdeğer” olarak nitelendirirken, bu açıklamalar İran muhalefetinde görüş ayrılıklarına neden oldu.

Bazı kesimler ABD ve İsrail’in askeri müdahalesini desteklerken, Rıza Pehlevi çizgisine yakın gruplar bu süreci “rejimin sona ermesi” için fırsat olarak görüyor. Ancak diğerleri, sistem içinden bir figürle yapılacak anlaşmanın gerçek bir değişim getirmeyeceğini savunuyor.

İsfahan’da yaşayan bir İranlı, olası bir anlaşmanın “insanlarda aldatılmışlık hissi yaratacağını ve bir diktatörlükten diğerine geçiş anlamına geleceğini” dile getirdi.

Galibaf kimdir?

Galibaf, Devrim Muhafızları kökenli bir siyasetçi olarak İran’da hem güvenlik bürokrasisi hem de siyasi yapı içinde güçlü bir konuma sahiptir. Kariyerine İran Devrim Muhafızları bünyesinde üst düzey görevler üstlenerek başlayan Galibaf, 2000’li yıllarda emniyet teşkilatının başına geçerek polis şefi olarak görev yaptı. Daha sonra siyasete yönelen Galibaf, 12 yıl boyunca Tahran Belediye Başkanlığı görevini yürüttü ve ardından parlamentoya girerek Meclis Başkanı oldu. Ancak geçmişteki yolsuzluk iddiaları ve özellikle güvenlik güçlerindeki görevleri sırasında yaşanan sert müdahaleler nedeniyle kamuoyunda tartışmalı bir figür olarak değerlendirilmektedir.

ABD’nin hedefi ne?

Analistlere göre Washington, uzun ve yıpratıcı bir savaşa girmek yerine hızlı bir “siyasi kazanım” elde etmek istiyor. Bu bağlamda Galibaf gibi sistem içinden bir figürle anlaşma, rejimin tamamen çökmesi yerine kontrollü bir dönüşüm anlamına gelebilir.

Ancak bu yaklaşımın İran’ın askeri ve ekonomik kapasitesi tam anlamıyla zayıflatılmadan sonuç vermesinin zor olduğu değerlendiriliyor.

İddialar belirsizliğini koruyor

ABD ile Galibaf arasında doğrudan temas kurulduğuna dair iddialar henüz doğrulanmış değil. İran tarafı böyle bir görüşmeyi reddederken, sürecin daha çok dolaylı diplomatik kanallar üzerinden yürütüldüğü belirtiliyor.

Öte yandan bölgede askeri hareketlilik sürüyor. ABD’nin yeni birlikler sevk ettiği ve Hürmüz Boğazı ile Harg adası gibi stratejik noktalar için farklı senaryoların masada olduğu ifade ediliyor.

Savaşın gidişatı ve olası diplomatik hamleler İran’ın geleceği açısından kritik önem taşırken, ülkede yaşayan birçok kişi için asıl soru değişimin gerçek olup olmayacağı.

İranlı muhalifler, sistem içi bir uzlaşının, beklenen köklü dönüşüm yerine yalnızca güç dengelerinin yeniden dağılımıyla sonuçlanabileceğinden endişe ediyor.