BM Raporlarında Savaş Suçlusu olarak öne çıkan Türkmen Komutan, Kürt Hakları Kararnamesi sonrası istifa etti

Suriye iç savaşının sona erme sürecinde Türkiye destekli silahlı gruplar içinde öne çıkan isimlerden biri olan Fehim İsa, bu kez Savunma Bakanı yardımcılığı görevinden istifa ettiği iddiasıyla yeniden haber gündeminde. İsa, Suriye Milli Ordusu Sultan Murad Tümeni’nin önemli komutanlarından biri olarak biliniyor ve 2025’te Suriye Savunma Bakan Yardımcısı ve Kuzey Bölge Komutanı olarak atandı. Bu atama, Suriye’nin kuzeyinde askeri kontrolün sağlanması ve yeni ordunun inşasında Türkmenlerin temsili açısından dikkat çekmişti.

Kim Bu Fehim İsa?

Fehim İsa, Suriye iç savaşının farklı dönemlerinde Türkiye destekli muhalif yapılar içinde yer aldı ve özellikle Sultan Murad Tümeni ile ilişkilendirildi. Türkiye sınırına yakın bölgelerde yürütülen operasyonlarda aktif rol oynayan İsa, Suriye’nin yeniden yapılanma sürecinde Savunma Bakan Yardımcılığı görevine getirildi.

Bağımsız insan hakları örgütlerinin raporlarına göre, Türkiye destekli milislerin Afrin ve diğer kuzey bölgelerinde keyfi gözaltı, kötü muamele, zorla kaybetme ve ayrımcı uygulamalar gibi iddiaları olduğu belirtiliyor; Fehim İsa da bu gruplarla ilişkili isimler arasında sayılıyor.

İstifa İddiaları: Kürt Hakları Gerekçesi?

Son günlerde pek çok yerel haber ve sosyal medya paylaşımı, Fehim İsa’nın Savunma Bakan Yardımcılığı görevinden istifa ettiği ve bu kararını Suriye’deki Kürtlere verilen yeni hakları protesto etmek olarak açıkladığı iddiasını gündeme getirdi. Bu iddialar, Şam yönetiminin son dönemde Kürt dili ve kültürü ile ilgili kararname yayımlamasının ardından ortaya çıktı.

2026’da yayımlanan ilgili kararnamede, Kürtçe’nin belirli bölgelerde eğitim dili olarak tanınması, 1962 sayımının iptaliyle Kürt vatandaşlara kapsamlı haklar verilmesi ve Nevruz’un ulusal tatil ilan edilmesi gibi hükümler yer aldı. Bu kararname, Suriye’de yeni anayasal düzenlemeler sürecindeki önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Yerel haber kaynakları ve sosyal medya paylaşımlarında yer alan iddialara göre:

• İsa’nın istifa gerekçesi, Şam yönetiminin Kürtlere pozitif ayrımcılık tanıyan kararlarına karşı çıkmak ve Türkmenlerin bu süreçte dışlandığını söylemek olarak verilmekte.
• Bir başka yayında da İsa’nın istifasının henüz resmî olarak kabul edilip edilmediğinin netleşmediği belirtiliyor. Bu kaynaklar, istifa haberinin gönüllü bir protesto mu yoksa farklı siyasi çekişmelerin yansıması mı olduğu konusunda çeşitli görüşler barındırıyor.

Ancak bu istifa iddiaları halen resmi devlet kaynakları ya da uluslararası haber ajansları tarafından bağımsız şekilde doğrulanmadı. Dolayısıyla şu an için bu konudaki haberlerin tek bir resmî temele dayanmadığını not etmek önemli.

Bağımsız Raporlar ve İnsan Hakları İddiaları

Fehim İsa’nın ismi, Human Rights Watch (HRW) gibi kuruluşların raporlarında Türkiye destekli silahlı grupların kuzey Suriye’deki uygulamalarına atıf yapılan bağlamlarda yer aldı. Bu raporlarda, özellikle Afrin, Şeyba ve Nairibiyah gibi bölgelerdeki sivil nüfusa karşı hak ihlallerine yönelik ayrıntılar yer almakta.

Bu çerçevede Fehim İsa’nın rolü, bireysel suçlamalardan ziyade yeni askeri yapılar içinde görev alan bir komutan olarak değerlendiriliyor.

Fehim İsa’nın doğrudan suçlandığı somut bir uluslararası mahkeme kararı bulunmamakla birlikte, bağımsız insan hakları örgütleri ile raporlarda adı geçen Suriye Milli Ordusu’nun bazı kesimleriyle bağlantılı hak ihlalleri yer alıyor.

• Human Rights Watch (HRW) raporlarına göre, Türkiye destekli silahlı gruplar 2018–2023 döneminde Kürt nüfusunu hedef alarak keyfi gözaltı, kötü muamele ve zorla alıkoyma gibi uygulamalarla suçlandı. Bu raporda, Fehim İsa da Suriye Savunma Bakan Yardımcısı sıfatıyla bu yapılarda yer alan komutanlardan biri olarak geçirildi.
• Uluslararası izleme kuruluşlarının analizlerinde, Sultan Murad gibi bazı gruplar için “sivillere yönelik ayrım gözetmeyen bombardıman ve işkence iddiaları” bulunduğu belirtiliyor.

Afrin ve çevresinde Türkiye destekli milislerin kontrolü altındaki bölgelerle ilgili başka bağımsız raporlarda da gözaltında kötü muamele, mülke el koyma ve zorla kaybetme gibi iddialar yer aldı. Bu raporlar, Suriye Uluslararası Soruşturma Komisyonu ve BM raporlarına yansımış durumdadır.

Bu iddialar doğrudan İsa’nın şahsi eylemlerine atıf yapmasa da, komuta ettiği ve mensubu olduğu gruptaki insan hakları ihlalleri ile ilişkilendiriliyor. Bugüne kadar bu iddialarla ilgili uluslararası bir kişi bazlı yaptırım veya kovuşturma kararı açıklanmadı.

Değerlendirme ve Süreç

Fehim İsa’nın Suriye ordusundaki üst düzey görevi ve ardından gelen istifa iddiaları, Suriye’nin karmaşık etnik ve siyasi dengesini yeniden gündeme getirdi. Kürt haklarına ilişkin reformlar, Suriye’de uzun süredir tartışma konusu olan kimlik, dil ve siyasi temsil meselelerini başka bir boyuta taşıdı:

• Kürt hakları tanınması bazı kesimlerce olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
• Türkmen komutanın istifası iddiası, ülke içindeki etnik dengeler ve siyasi temsil taleplerinin sürdüğünü gösteriyor; ancak bu iddianın resmi kaynaklarca doğrulanmadığını not etmek gerekiyor.