BM ve Kızılhaç’tan otonom silah uyarısı: Tehlikeli bir eşiğe yaklaşılıyor

Birleşmiş Milletler (BM) ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), yapay zekâ ve gelişmiş teknolojilerle geliştirilen otonom silah sistemlerinin oluşturduğu risklere karşı uyarıda bulundu. Yetkililer, insanların öldürülmesi kararının makinelere bırakılmasının ciddi bir etik sınır oluşturduğunu belirtti.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile Uluslararası Kızılhaç Komitesi Başkanı Mirjana Spoljaric Egger, 2023 yılında ülkelere otonom silah sistemlerinin en geç 2026 yılına kadar yasaklanması çağrısında bulunmuştu. Ancak çağrı şimdiye kadar karşılık bulmadı.

İki kuruluşun yeni ortak çağrısında, otonom silahların geliştirilmesi ve kullanımına ilişkin endişelerin arttığına dikkat çekildi. Açıklamada, “Etik açıdan kırmızı çizginin aşılmasına tehlikeli biçimde yaklaşıyoruz. Bu çizgi, insanların makineler tarafından bağımsız şekilde hedef alınmasıdır” ifadelerine yer verildi.

BM ve Kızılhaç yetkilileri, teknolojik kapasite ile uluslararası düzenlemeler arasındaki farkın giderek büyüdüğünü belirterek, savaş alanlarında kullanılan gelişmiş teknolojilerin siviller ve sivil altyapı açısından oluşturduğu riskleri artırdığını vurguladı.

Otonom silahlar genel olarak, insan müdahalesi olmadan hedef seçebilen ve güç kullanabilen sistemler olarak tanımlanıyor. ICRC Silahlar ve Çatışma Yöntemleri Birimi Başkanı Laurent Gisel ise bu tür sistemlerin savaş alanlarında ve daha geniş güvenlik bağlamlarında kullanılmaya başlandığını, bunun da sivil kayıplar riskini artırdığını söyledi.

Bununla birlikte, AFP'nin görüştüğü uzmanlara göre, insanları doğrudan hedef alan tamamen otonom silahların kullanıldığına dair şu ana kadar doğrulanmış bir vaka bulunmuyor. Ancak BM ve Kızılhaç, teknolojinin bu noktaya ulaşma ihtimalinin ciddi endişe yarattığını belirtiyor.

Yetkililer, bu sistemleri geliştiren bilim insanları ve mühendislerin dahi düzenleme çağrısı yaptığına dikkat çekerek devletlerin hareketsiz kalmaması gerektiğini vurguladı. Açıklamada, 2026 yılının bu konuda bir dönüm noktası olması gerektiği ifade edildi.

Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi (CCW) kapsamında hükümet uzmanları, birkaç yıldır otonom silah sistemlerinin geliştirilmesi ve kullanımını düzenleyebilecek uluslararası kurallar üzerinde çalışıyor.

Üç yıllık görev süresini gelecek hafta tamamlayacak uzman grubunun, konuya ilişkin üzerinde uzlaşılabilecek bir belge ortaya koyması bekleniyor. Kasım ayında yapılması planlanan sözleşmenin gözden geçirme konferansında ise ülkeler, otonom silah sistemlerine ilişkin yeni adımlar atılıp atılmayacağına ve bu alanda bağlayıcı kurallar hazırlanması için müzakerelerin başlatılıp başlatılmayacağına karar verecek.