Erbil-Bağdat arasında gümrük krizi: Mutabakat hâlâ onay bekliyor

Kürdistan Bölgesi Hükümeti, Erbil ile Bağdat arasında gümrük konusunda varılan mutabakatın neticelendirilmesi için bir aydan uzun bir süredir Irak Ekonomi Bakanlar Kurulu'nun onayını bekliyor. Kürdistan Bölgesi Hükümeti, konunun çözüme kavuşturulması için resmi bir yazıyla federal hükümetten toplantı talep etti.

Gümrük beyannamelerinde Kürtçenin kullanılması, resmiyet kazanmamış sınır kapılarının resmi olarak tanınması ve Kürdistan Bölgesi'ndeki tüccarların merkez bankası dolarına erişim prosedürlerinin çözüme kavuşturulması, Bağdat ile Erbil arasındaki yeni mutabakatın en önemli maddelerini oluşturuyor.

 Mutabakat, Ekonomi Bakanlar Kurulu'nun onayını bekliyor

Kürdistan Bölgesi Hükümeti ile federal hükümet arasında ASYCUDA sistemi ve gümrük tarifelerinin birleştirilmesi konusundaki mutabakat, bir aydan uzun bir süre önce her iki tarafça kabul edilmiş olmasına rağmen, halen Irak Ekonomi Bakanlar Kurulu'nun onayını bekliyor.

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Geylan Hacı Said, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, "Ekonomi Bakanlar Kurulu'nun mutabakatı onaylamak için yapması gereken toplantı henüz gerçekleşmedi" dedi.

 Kürdistan Bölgesi Hükümeti'nden resmi toplantı talebi

Kürdistan Bölgesi Hükümeti, 19 Nisan'da Irak Bakanlar Kurulu'na resmi bir yazıyla, Erbil ile Bağdat arasındaki vergi prosedürlerini birleştirmek, şirketlerin durumunu çözmek ve ilgili prosedürleri standart hale getirmek amacıyla, askıda kalan konuları netleştirmek ve anlaşmanın uygulanması için gerekenleri "gecikmeksizin" tamamlamak üzere Kürdistan Bölgesi Hükümeti temsilcilerinin de katılacağı bir Ekonomi Bakanlar Kurulu toplantısı düzenlenmesini önerdi.

Erbil ile Bağdat arasındaki ön mutabakat, Kürdistan Bölgesi'nin yasaları ve özellikleri dikkate alınarak ASYCUDA sisteminin Kürdistan Bölgesi'nde uygulanması için bu yıl 8 Nisan'da imzalanmıştı.

 Anlaşmanın detayları

Kürdistan Bölgesi Hükümeti'nin Bağdat'a gönderdiği yazı, toplantılarda varılan mutabakatın detaylarını içeriyor. Yazıda, ASYCUDA sisteminin uygulanmasında temel alınmak üzere Kürdistan Bölgesi Hükümeti'nin yasa dosyalarının teslim edileceği ve her iki tarafın da Kürdistan Bölgesi yasalarını esas alma konusunda anlaştığı belirtiliyor. Bu konuyu ele almak üzere ortak bir hukuk komisyonu kurulacak.

Anlaşmanın bir diğer maddesi ise ASYCUDA sistemi için Kürdistan Bölgesi ekibinin oluşturulması ve yetkilerinin ortak teknik komite aracılığıyla belirlenmesi için Ekonomi Bakanlar Kurulu'nun bir karar çıkarmasını içeriyor.

Ayrıca, her iki taraf, yeni gümrük tarifesinde hem Kürtçe hem de Arapça dillerinin yer alması, 2010 tarihli Gümrük Tarifesi Yasası'nın uygulanması ve teknik detayların ortak teknik komiteler aracılığıyla çözülmesi konusunda anlaştı.

 Ortak komiteler ve sınır kapıları

Bağdat ve Erbil, mutabakatın detaylarını tamamlamak üzere ticaret, yasal prosedürler ve ASYCUDA sistemi gibi konularda dört ortak komite kurdu.

Anlaşmanın bir diğer maddesi, gümrük kontrolünün sınır kapıları ve gümrük merkezlerinde olmasını ve hükümetin petrol dışı gelirlere katılım hedefi çerçevesinde federal hazinenin payının belirlenmesi ve katılım şekli mekanizması hakkındaki görüşmelerin devam etmesini öngörüyor.

Yazıda, her iki tarafın da (Erbil ve Bağdat) düzenledikleri ticari kimlik ve yetki belgelerinin karşılıklı olarak tanınması ve Kürdistan Bölgesi'nde kullanılan elektronik ticaret sisteminin gümrük tarifelerinde esas alınması konusunda hemfikir olduğu belirtildi.

Mutabakatın bir diğer maddesi ise Kürdistan Bölgesi'nde henüz resmi olarak tanınmamış sınır kapılarının durumunu çözmek amacıyla iki taraf arasında ortak bir komite kurulmasını içeriyor. Bu komite, saha ziyaretleri yaparak Ekonomi Bakanlar Kurulu'na tavsiyelerde bulunacak.

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı, geçen haftaya kadar ortak komitelerin bu mutabakatla ilgili toplantılarının devam ettiğini belirtti.

 Tüccarlar için dolar talebi

Kürdistan Bölgesi Hükümeti yazıda, tüccarların resmi kurdan dolara erişimiyle ilgili uygun ve gerçekçi önlemlerin alınmasını talep etti.

Bağdat ve Erbil arasındaki mutabakattan sonra, Irak Ekonomi Bakanlar Kurulu 4 Mayıs'ta bir toplantı gerçekleştirdi. Daha önce kurula başkanlık eden Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Fuad Hüseyin yerine Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani'nin başkanlık ettiği bu toplantıda, gümrük tarifesi ve ASYCUDA sistemiyle ilgili mutabakat konusu ele alınmadı.