Erdoğan için bir kazanım mı? Suriyeli Kürtlerden sonra 'İsrail-Dürzi ittifakı' ne olacak?

İsrail’in önde gelen gazetelerinden Haaretz’te yazan Ortadoğu ilişkileri analisti Zvi Bar’el, Şam yönetimi ile Demokratik Suriye Güçleri (DSG) arasında varılan ateşkes ve entegrasyon anlaşmasını kapsamlı bir jeopolitik kırılma olarak değerlendirdi. Bar’el’e göre anlaşma, Türkiye ve Suriye açısından stratejik bir kazanım anlamına gelirken, Suriye Kürtleri için “dayatılmış bir yenilgi” niteliği taşıyor.

Bar’el, DSG’nin ABD tarafından 2015’te IŞİD’le mücadele için inşa edilen en etkili askeri yapı olmasına rağmen, mevcut şartlar altında Şam’la entegrasyonu kabul etmek zorunda kaldığını vurguladı. Anlaşma uyarınca DSG’nin Suriye ordusuna entegre edilmesi, Rakka ve Deyrezzor’un merkezi yönetime devredilmesi, petrol sahaları ve sınır kapılarının Şam’ın kontrolüne geçmesi, Kürtlerin fiili özerkliğinin sona erdiğine işaret ediyor.

“ABD Koruması Çekildi, Geri Sayım Başladı”

Bar’el’e göre Kürtler açısından kırılma noktası, ABD’nin Suriye politikasındaki değişim oldu. Donald Trump yönetiminin Şam’ı “merkezi ve egemen bir devlet” olarak destekleme çizgisine girmesi, Kürtlerin Washington’a dayalı güvenlik şemsiyesini fiilen ortadan kaldırdı. ABD’nin, DSG’ye açık biçimde “ya Şam’la anlaşın ya da destek kesilir” mesajı verdiğini belirten Bar’el, bu durumun anlaşmayı kaçınılmaz kıldığını ifade etti.

Analiste göre DSG lideri Mazlum Abdi’nin anlaşmayı “kan dökülmesini önlemek için” kabul ettiğini söylemesi, Kürtlerin masaya güçlü değil, zorunlu bir aktör olarak oturduğunu gösteriyor.

Türkiye İçin Stratejik Kazanım

Bar’el, anlaşmanın en büyük kazananlarından birinin Türkiye olduğunu vurguluyor. DSG’nin dağıtılması ve PKK bağlantılı unsurların Suriye’den çıkarılması ihtimali, Ankara’nın uzun süredir dile getirdiği güvenlik taleplerini karşılıyor. Ayrıca bu sürecin, Türkiye’de PKK ile yürütülen silahsızlanma ve çözüm arayışlarını da güçlendirebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.

Bar’el’e göre Ankara, bu anlaşmayla hem sınır hattındaki “Kürt kuşağı” endişesini büyük ölçüde bertaraf etti hem de Washington nezdinde “Suriye’nin birliğini sağlayan aktör” konumuna yerleşti.

Kürt Talepleri Karşılıksız Kaldı

Anlaşma kapsamında Kürtlere kültürel ve dilsel bazı hakların tanınması, Newroz’un resmi tatil ilan edilmesi ve vatandaşlık düzenlemeleri öngörülse de Bar’el, bunların siyasi özerklik beklentisini karşılamaktan uzak olduğunu belirtti. DSG’nin federasyon, adem-i merkeziyetçilik veya kolektif askeri yapı taleplerinin Şam tarafından net biçimde reddedildiğine dikkat çekti.

Özellikle petrol ve gümrük gelirlerinin geleceği, Kürt bölgelerinin mali bağımsızlığı açısından büyük bir belirsizlik olarak öne çıkıyor.

Gözler Dürzilerde ve İsrail’de

Zvi Bar’el’e göre Kürtlerin bu şekilde denklem dışına itilmesi, Suriye’de geriye yalnızca bir “dirençli azınlık” bırakıyor: Dürziler. İsrail’in bugüne kadar Dürziler üzerinden kurduğu dolaylı etki alanının, Kürtlerin zayıflamasıyla daha fazla baskı altına gireceğini savunan Bar’el, Washington’un İsrail’den de Şam’la uyumlu bir çizgiye gelmesini isteyebileceğini öne sürdü.

Bu bağlamda Bar’el, “Kürtler için düşen koruma duvarı, yarın Dürziler için de düşebilir” yorumunda bulunuyor.

Kırılgan Bir Anlaşma

Buna karşın Bar’el, anlaşmanın hâlâ bir çerçeve metin olduğunu ve sahadaki uygulamanın ciddi riskler barındırdığını vurguladı. DSG’nin nasıl dağıtılacağı, savaşçıların Suriye ordusunda hangi koşullarda görev yapacağı, Kürt sivil kurumlarının ne ölçüde korunacağı ve tabandaki Kürt toplumunun bu süreci kabul edip etmeyeceği hâlâ belirsiz.

Analiste göre anlaşma, Suriye’nin yeniden merkezileşmesi yolunda büyük bir adım olsa da, Kürt meselesinin tamamen kapanması anlamına gelmiyor. Ancak net olan şu ki, Bar’el’e göre “Suriye Kürtlerinin son on yılda inşa ettiği siyasi ve askeri proje, tarihin en zayıf noktasına ulaşmış durumda.”