Hakan Fidan'dan 'İsrail ile normalleşme' açıklaması

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Nikkei Asia’ya verdiği kapsamlı röportajda Türkiye–İsrail ilişkilerinden ABD–İran müzakerelerine ve Orta Doğu’daki bölgesel iş birliği arayışına kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

Fidan, İsrail ile ilişkiler konusunda sorunun İsrail halkı değil izlenen politikalar olduğunu belirterek, Gazze, Batı Şeria, Suriye ve Lübnan’daki gelişmelerin bölgesel istikrarı zayıflattığını söyledi. İsrail’in güvenlikten çok toprak kazanımına odaklandığını savunan Fidan, Gazze savaşı öncesinde iki ülke arasındaki ticaret hacminin 10 milyar dolara ulaştığını hatırlattı. Gazze’de savaşın sona ermesi ve insani yardımın kesintisiz şekilde ulaştırılması halinde Türkiye–İsrail ilişkilerinin yeniden normalleşebileceğini ifade etti.

Fidan ayrıca İsrail’in ilerleyen süreçte kurulması öngörülen bölgesel iş birliği mekanizmasına katılabileceğini, ancak bunun temel şartının 1967 sınırları temelinde bir Filistin devletinin tanınması olduğunu vurguladı. Bu adımın hem bölgesel iş birliği hem de İsrail’in güvenliği açısından kritik olduğunu dile getirdi.

Orta Doğu’ya ilişkin genel değerlendirmesinde Fidan, kalıcı istikrarın ancak ülkelerin birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve güvenliğine saygı göstermesiyle mümkün olacağını söyledi. Bölgedeki savaş ve krizlerin ardından “altın bir fırsat” doğduğunu belirten Fidan, Türkiye’nin Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır ve Körfez ülkelerini kapsayan bir bölgesel platform önerdiğini, şartların oluşması halinde İran’ın da bu yapıya dahil olabileceğini ifade etti.

ABD–İran müzakerelerine de değinen Fidan, anlaşma ihtimalinin “her zamankinden daha yakın” olduğunu belirterek, görüşmelerin özellikle enerji ve deniz ticareti açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı çevresinde yoğunlaştığını söyledi. Olası bir anlaşmada ilk aşamada Hürmüz Boğazı düzenlemelerinin ele alınacağını, ardından nükleer müzakerelere geçileceğini ve sürecin küresel ekonomi üzerinde etkili olacağını vurguladı.

Fidan ayrıca ABD–İran geriliminin azalmasının Gaza Strip başta olmak üzere bölgesel diplomasiye de yansıyabileceğini ifade etti.