İran Devrim Muhafızları protestolar sonrası internet denetimini sıkılaştırıyor

İran’da protestolar sonrası internet üzerindeki denetimin daha da sıkılaştırılması gündemde. İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) İstihbarat Başkanı Mecid Hadımi, 19 Şubat’ta yayımlanan bir röportajında, yabancı sosyal medya platformlarına yönelik kapsamlı yasak planlarının “düşman komplolarını önlemek ve İranlıları bunlara karşı bağışık kılmak” amacı taşıdığını söyledi.

Hadımi, ayrıca İran lideri Ali Khamenei tarafından ülkenin yerli intranet altyapısının, kamuoyunda “ulusal internet” olarak bilinen sistemin genişletilmesi görevini üstlenmekle görevlendirildiğini açıkladı. “İnternetin doğru yönetimi”nin önemine dikkat çeken Hadımi, çevrim içi alanın güvenlik perspektifiyle ele alınması gerektiğini savundu.

İranlı yetkililerin sosyal medyayı sınırlandırmaya yönelik yasa tasarıları için kullandığı “Sianet” (koruma) terimi, vatandaşları olası tehditlerden koruma gerekçesiyle internetin düzenlenmesini ifade ediyor. Mart 2022’de parlamentoda kabul edilen ve kamuoyunda “Sianet-1” olarak bilinen ilk tasarının uygulaması, geniş çaplı kısıtlamaların toplumsal tepki doğurabileceği endişesiyle askıya alınmıştı. Tasarı hâlen parlamento, Anayasayı Koruyucular Konseyi ve Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi arasında görüşülüyor.

Her ne kadar kapsamlı bir yasak henüz yürürlüğe girmemiş olsa da, birçok büyük platforma erişim kısıtlı durumda ve kullanıcıların büyük bölümü sanal özel ağlar (VPN) aracılığıyla erişim sağlıyor. Son dönemde daha önce erişilebilir olan WhatsApp’a yeniden kısıtlamalar getirildiğine dair haberler yer alırken, belirli kullanıcılara sınırlı erişim tanıyan politikaların genişletildiği belirtiliyor.

Sızdırılan bilgilere göre Instagram, YouTube ve Telegram gibi platformlardaki görsel-işitsel içeriklere yönelik düzenlemelerin artırılması planlanıyor. Bu çerçevede, yayıncılık alanında yasal tekele sahip olan Islamic Republic of Iran Broadcasting’in yetkilerinin genişletilebileceği ifade ediliyor.

Ocak ayının 8 ve 9’unda ülke genelinde düzenlenen protestolar sırasında yetkililer neredeyse tam kapsamlı bir internet kesintisi uygulamış, küresel platformlara erişim büyük ölçüde engellenmişti. İnsan hakları örgütleri ve bağımsız medya kuruluşları, bu süreçte çok sayıda protestocunun hayatını kaybettiğini, yaralandığını ve gözaltına alındığını bildirmişti.

Hadımi ise söz konusu önlemleri “yabancı tehditlere karşı” gerekli adımlar olarak savundu. Dış aktörlerin istikrarsızlık yaymaya ve “kentsel terörizm”i teşvik etmeye çalıştığını iddia eden Hadımi, bu iddialarına ilişkin kanıt sunmadı.

İran’da internet yönetiminin, siyasi huzursuzluklara karşı geliştirilen güvenlik stratejisinin merkezi bir unsuru hâline geldiği değerlendirilirken, IRGC’nin bu alandaki rolünün resmen teyit edilmesi dikkat çekti.