İran’dan Hürmüz’de yeni strateji: Boğaz dışında 'yasak bölge'

İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü genişletmeyi ve ABD’ye yönelik ekonomik ve askeri baskıyı artırmayı hedefleyen yeni bir strateji ortaya koydu.

İranlı yetkililerin son açıklamaları, Tahran’ın yaklaşımının yalnızca İran topraklarını savunmak veya Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutmakla sınırlı olmadığını gösteriyor. Yeni stratejide ABD güçlerine, savaş gemilerine ve bölgedeki enerji çıkarlarına maliyet yüklenmesi hedefleniyor.

Gerilim, İran ve ABD bağlantılı deniz taşımacılığına yönelik karşılıklı saldırıların ardından tırmandı. İran Devrim Muhafızları, ABD’ye ait bir uçak gemisi ve bir destroyere balistik füzelerle saldırdığını açıkladı. Washington ise füzelerin gemilere isabet etmediğini bildirdi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD güçlerinin üç İran petrol tankerine yönelik saldırılarının ardından, Amerikan gemilerine yönelik yeni saldırıların İran petrol tankerlerinin imha edilmesiyle karşılık bulacağı uyarısında bulundu.

İran ise Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini belirttiği üç tankeri ve başka bölgelerde ABD bağlantılı üç gemiyi hedef aldığını açıkladı.

“Oyunun kuralları değişti”

İran Meclis Başkanı ve ABD ile müzakere heyetinin başkanı Muhammed Bakır Galibaf, saldırıların ardından Washington’ın “oyunun kurallarının değiştiğini” anlaması gerektiğini söyledi.

Galibaf, İran’ın çıkarları ve güvenliğine yönelik yeni saldırıların “daha hızlı, daha ağır ve daha acı verici” şekilde karşılık bulacağını belirtti.

Galibaf daha sonra bölgedeki ABD petrol ve doğal gaz şirketlerini de tehdit etti. İran’ın varlıklarına yönelik saldırıların ABD’nin bölgedeki enerji şirketleri ve tesislerine yönelik saldırılarla karşılık bulacağını ifade etti.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi İbrahim Rızai ise Tahran’ın bundan sonra ABD savaş gemileri, askeri teçhizatı, destroyerleri ve üslerine “her yerde” karşılık vereceğini söyledi.

Hürmüz çevresinde “yasak bölge” planı

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı kabul ettiğini ve su yolunun dışında yeni bir “yasak bölge” oluşturacağını açıkladı.

Rızai’ye göre bölge, ABD’nin oluşturduğu abluka hattından başlayarak Basra Körfezi’nin bazı bölümlerine uzanacak. Hürmüz’e ulaşmak için bu bölgeye giren gemilerin yaptırımlara maruz kalabileceği belirtildi.

Rızai, İran’ın petrol tankerlerini batırma kararı almadığını, bunun bölge açısından ciddi çevresel sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Ayrıca İran ile Umman’ın Hürmüz Boğazı üzerinden yeni bir deniz koridoruna ilişkin haritalar üzerinde anlaşmaya vardığını ve anlaşmanın önümüzdeki günlerde imzalanmasının beklendiğini belirtti.

ABD: Hürmüz açık ve kontrolümüzde

Washington ise Tahran’ın Hürmüz’e ilişkin değerlendirmelerini kabul etmiyor.

Beyaz Saray, Hürmüz Boğazı’nın açık ve ABD’nin kontrolünde olduğunu bildirirken, ABD ordusu 7 Eylül itibarıyla abluka uygulaması kapsamında 94 ticari geminin yönünün değiştirildiğini, üç geminin etkisiz hale getirildiğini ve iki gemiye çıktığını açıkladı.

İran’a yakın Nour News ise Rızai’nin açıklamalarını, Tahran’ın stratejisinin yalnızca Hürmüz’den geçişi kısıtlamaktan çıkarak hangi gemilerin geçebileceğine ilişkin yeni kurallar oluşturma aşamasına geçtiğinin göstergesi olarak değerlendirdi.

İranlı analist Mustafa Necefi de ortaya çıkan stratejiyi üç aşamalı olarak tanımladı: Hürmüz üzerinden trafiği yönetmek için İran-Umman koridorunun oluşturulması, ABD filosuna karşı saldırı aşamasına geçilmesi ve abluka hattı ile Boğaz arasında yaptırımlara dayalı bir yasak bölge kurulması.

Tırmanış riski artıyor

Yeni strateji, İran’ın Hürmüz’ü tamamen kapatmak ile ticari gemilere doğrudan saldırmak arasında bir yol aradığını gösteriyor.

Uzmanlara göre İran’ın Çin, Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerle ilişkileri ve küresel petrol ticaretinin niteliği, tüm ticari tankerlere doğrudan saldırmasını zorlaştırıyor. Bu nedenle yaptırımlara dayalı bir deniz bölgesi oluşturulması, Tahran açısından alternatif bir yöntem olarak öne çıkıyor.

Bununla birlikte İran’ın enerji altyapısına ve ABD bağlantılı gemilere yönelik saldırıları genişletmesi, Washington’ın daha sert karşılık vermesi riskini de artırıyor.

İran’daki bazı çevreler de Tahran’ın askeri kapasitesinin yeni stratejiyi uzun süre sürdürebilecek düzeyde olup olmadığını sorguluyor. Tankerlere yönelik saldırıların İran’ın kendi enerji altyapısını da ABD’nin misillemelerine açık hale getirebileceği uyarıları yapılıyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı çevresinde yeni bir “yasak bölge” oluşturma, gemilere yaptırım uygulama ve bölgedeki enerji altyapısını tehdit etme yönündeki yaklaşımı, çatışmanın daha geniş bir ekonomik ve askeri karşılaşmaya dönüşmesi riskini artırıyor.