Şii Eksenine Karşı Operasyonun İlk Günü

ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı “Sha’agat HaAri” operasyonunun ilk tam günü, çatışmanın yalnızca İran’ı değil, Tahran’ın bölgesel vekil ağını da kapsayan geniş bir cepheye dönüştüğünü ortaya koydu.

İlk dalgada Tahran’daki liderlik ve güvenlik merkezleri hedef alınırken, takip eden saatlerde saldırılar İran’ın farklı kentlerine yayıldı. İsfahan, Tebriz, Kirmanşah, Kum ve Buşehr dahil birçok noktada patlamalar yaşandı. Parchin askeri kompleksi ve nükleer bağlantılı tesisler ile Harg Adası’ndaki stratejik petrol terminalinin de vurulduğu bildirildi.

Irak’a Uzanan Cephe

Operasyon Irak’a da sıçradı. İsrail güçleri, İran’a yakınlığıyla bilinen Kataib Hizbullah’ın kullandığı Jurf el-Sakhar üssünü hedef aldı. Bu adım, İran destekli milislerin güvenli sığınaklarının artık dokunulmaz olmadığını gösteren bir eşik olarak yorumlandı.

İran’ın Misillemesi: Sınırlı Etki

İran Devrim Muhafızları “Gerçek Vaat 4” adı altında İsrail ve Körfez’deki ABD üslerine balistik füze saldırıları başlattı. İsrail genelinde sirenler çalarken, Arrow, David’s Sling ve Iron Dome sistemleri devreye girdi. Hayfa çevresinde bazı hasarlar bildirildi ancak geniş çaplı kayıplar yaşanmadı.

İran ayrıca Katar’daki El-Udeyd, Kuveyt’teki El-Salem, BAE’deki El-Dafra ve Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu karargâhını hedef aldığını duyurdu. Füze saldırılarının bir kısmı hava savunma sistemleri tarafından engellendi.

Uzmanlara göre “ateş hacmi” yüksek olsa da, İran’ın karşı hamleleri stratejik dengeyi değiştirecek düzeyde olmadı.

Hizbullah ve Husiler Devrede

Lübnan’dan Hizbullah roket atışları başlatırken, İsrail ordusu güney Lübnan’daki hedeflere topçu ve hava saldırılarıyla karşılık verdi. Yemen’deki Husiler de İsrail’e ve Kızıldeniz’deki hedeflere yönelik saldırı hazırlığında olduklarını açıkladı. Ancak bu hamleler, Tahran üzerindeki baskıyı azaltacak ölçekte görünmüyor.

Rejim Ağır Kayıpları Kabul Etti

İran’ın yarı resmi haber ajansı ISNA, Devrim Muhafızları bünyesinde “önemli operasyonel ve uzman kadroların” hayatını kaybettiğini duyurdu. Devlet medyasının bu düzeyde kaybı kabul etmesi, hasarın büyüklüğüne işaret ediyor.

Siber saldırılar da dikkat çekti. Devlet haber ajansı IRNA’nın hacklendiği, Tahran’da internet erişiminin büyük ölçüde kesildiği bildirildi. Rejimin iletişim ve komuta altyapısında ciddi aksaklıklar yaşandığı belirtiliyor.

Sokak Tepkisi

Sosyal medyada yayılan görüntülerde bazı İranlıların saldırıları sevinç gösterileriyle karşıladığı görüldü. Son aylarda ülke genelinde yayılan protestolar ve ekonomik kriz, toplum ile rejim arasındaki mesafenin açıldığını gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump İran halkına doğrudan çağrıda bulunarak “özgürlük saatinin geldiğini” söyledi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İran’daki farklı etnik gruplara rejime karşı ayağa kalkma çağrısı yaptı.

Stratejik Tablo

İsrail 120 bini aşkın yedek askeri göreve çağırdı, hava sahasını kapattı ve ülke genelinde olağanüstü tedbirler aldı. ABD’nin bölgedeki üsleri ve deniz unsurları da operasyonu çok günlük bir kampanya olarak sürdürüyor.

İlk günün sonunda ortaya çıkan tablo şu: İran’ın merkezi savunma kapasitesi ciddi darbe aldı; vekil güçler devreye girdi ancak savaşın yönünü değiştiremedi; halkın rejim etrafında kenetlenmesi ise henüz gözlemlenmedi.

Önümüzdeki süreçte belirleyici olacak unsur, İran içindeki toplumsal hareketlilik ve bölgesel vekil ağın koordinasyon kapasitesi olacak. Ancak ilk günün işaretleri, Tahran için varoluşsal bir krizin derinleştiğine işaret ediyor.