Trump-Netanyahu krizinin perde arkası: Axios'tan dikkat çeken Türkiye iddiası

Axios’un Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Trump ile Netanyahu arasındaki ilişkinin son haftalarda bozulmasının perde arkasında Türkiye’nin belirleyici bir rol oynadığını yazdı.

Habere göre iki lider arasında planlanan bir buluşma da bu gerginlik yüzünden hâlâ gerçekleşmiş değil.

Kriz, Türkiye’ye F-35 satışıyla başladı

Axios’un haberine göre gerginliğin fitilini, Netanyahu’nun Trump Ankara’ya gitmeden hemen önce Fox News’e çıkıp başkanın Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satma niyetini eleştirmesi ateşledi. Bir Beyaz Saray yetkilisi Axios’a, Trump’ın bu röportaj karşısında “çok sinirlendiğini” söyledi.

İkinci bir yetkili ise Trump’ın, “Bibi’nin bu konuya karışmaya hakkı olmadığını” düşündüğünü aktardı.

Bu, Netanyahu’nun Türkiye konusundaki ilk çıkışı da değildi. NATO zirvesi öncesinde de Fox & Friends’e çıkan Netanyahu, Ankara’nın F-35 programına dönmesine karşı çıkmış, bunun bölgesel güç dengesini bozacağını ve Erdoğan yönetiminin İsrail’in yok edilmesini açıkça savunduğunu iddia etmişti. Türkiye ise bu açıklamaları “dezenformasyon kampanyası” olarak nitelendirip sert bir dille reddetmişti. Ankara’nın dışişleri bakanlığı, “Netanyahu ve suç ortakları, kendilerine yöneltilen her eleştiriyi çarpıtıyor ve sistematik bir propaganda çabasıyla dikkatleri başka yöne çekmeye çalışıyor” ifadelerini kullanmıştı.

Trump’ın Türkiye’ye yönelik bu yakınlaşması tesadüf değil: Ankara ziyaretinin gündeminde, Türkiye’nin savaş uçakları için 700 milyon dolarlık yeni motor anlaşması ve NATO’nun ikinci büyük ordusunun F-35 programına yeniden dahil olma ihtimali vardı. Türkiye, 2019’da Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından bu programdan çıkarılmıştı.

Ankara’daki “suikast” istihbaratı da krizi derinleştirdi

Trump Türkiye’deyken İsrail, ABD’ye kritik bir istihbarat paylaştı: Üst düzey bir İranlı yetkilinin, bir meslektaşına Trump Ankara’dayken öldürülmesi gerektiğini söylediği bilgisi. Bu istihbarat İsrailli ve Amerikalı yetkililer tarafından doğrulandı ve ABD Gizli Servisi önlem amacıyla Trump’ın uçuşunu eski model Air Force One’a çevirdi.

Ancak birden fazla ABD’li yetkili, bu istihbaratın tek kaynaklı olduğunu ve doğrulanamadığını belirtti. Yetkililerden biri durumu “operasyonel olmaktan çok, arzu edilen bir şey” şeklinde özetledi. İki ayrı kaynak ise Türk güvenlik birimlerinin konuyu araştırdığını ve Ankara’da Trump’a yönelik somut bir suikast planı bulunmadığı sonucuna vardığını aktardı.

Axios’a göre Trump, 7-8 Temmuz’daki NATO zirvesinden döndükten hemen sonra Netanyahu’yu ağırlayabileceğini söylemişti. Ancak günler geçmesine rağmen herhangi bir görüşme planlanmadı. Beyaz Saray’daki kaynaklar, “İzlenimimiz, Bibi’nin bir buluşmayı adeta zorla var etmeye çalıştığı yönündeydi” ifadesini kullandı.

Geçtiğimiz Pazar günü, eski Senatör Lindsey Graham’ın ölüm haberinin ardından Netanyahu’nun ofisi, başbakanın cenazeye katılmak istediğini gazetecilere iletti — ancak iki liderin doğrudan görüşmesi konusunda henüz somut bir adım atılmış değil.