Trump’tan Irak’a Maliki Uyarısı: Yoksulluk ve Kaosa Sürüklenir

ABD Başkanı Donald Trump, eski Irak Başbakanı Nuri el-Maliki’nin yeniden göreve getirilmesi halinde Irak’ın “yoksulluk ve tam bir kaos” riskiyle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu. Trump, Maliki’nin dönüşünün ABD’nin Irak’a verdiği desteği çekmesine yol açacağını belirterek, böyle bir senaryoda Irak’ın “başarı, refah ya da özgürlük için sıfır şansı” olacağını söyledi.

Trump’ın açıklamaları, Irak’ta Şii ağırlıklı en büyük siyasi ittifak olan Koordinasyon Çerçevesi’nin, Kasım 2025 parlamento seçimlerinin ardından 75 yaşındaki Maliki’yi başbakan adayı olarak göstermesinin ardından geldi. Bu adım, ülkede geçmişten gelen siyasi bölünmeleri yeniden alevlendirirken, bölgesel ve uluslararası dengeler açısından da yeni riskler doğurdu.

Nuri el-Maliki, Saddam Hüseyin’in ABD öncülüğündeki işgal sonrası devrilmesinin ardından 2006 yılında başbakan olmuş ve 2014’e kadar iki dönem görev yapmıştı. Maliki’nin iktidarı, yetkileri merkezileştirdiği, İran’la bağlantılı Şii milisleri güçlendirdiği ve Sünni ile Kürt topluluklarla mezhepsel gerilimleri derinleştirdiği yönündeki eleştirilerle anılıyor. Bu eleştiriler, muhalifleri arasında hâlâ güçlü bir şekilde dile getiriliyor.

Görevde olduğu yıllarda yolsuzluk iddiaları da yaygınlaşmış, Maliki yönetimi Irak’ta devlet kurumlarının zayıflaması ve bu sürecin ardından IŞİD’in ülkenin bazı bölgelerinde güç kazanmasıyla ilişkilendirilmişti.

Koordinasyon Çerçevesi’nin Maliki’yi aday göstermesi, Irak’ın en büyük parlamento bloğu içindeki haftalar süren siyasi pazarlıkların ardından geldi. Mevcut Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin ikinci dönem için adaylıktan çekilmesi, Maliki’nin önünü açtı. Irak Anayasası’na göre parlamento önce cumhurbaşkanını seçecek, ardından cumhurbaşkanı hükümeti kurmakla görevli başbakanı resmen atayacak.

Maliki’nin adaylığı, Bağdat’ta İran’a yakın etkinin yeniden güçlenebileceği endişesiyle Washington’da ve bazı Batılı başkentlerde rahatsızlık yarattı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir ABD özel temsilcisi de dahil olmak üzere üst düzey ABD’li yetkililer, Irak’a kapsayıcı ve bağımsız bir hükümet kurulması çağrısı yaptı. Yetkililer, İran’la uyumlu bir yönetim yapısının güvenlik ve ekonomi başta olmak üzere Batı ile iş birliğini tehlikeye atabileceği uyarısında bulundu.

Irak içinde ise tepkiler bölünmüş durumda. Bazı Sünni ve Kürt siyasetçiler, geçmişte mezhepçi politikalarla özdeşleşmiş isimlerin geri dönmesine karşı çıkarken, Sünni Azm İttifakı içindeki bazı figürler ise koşullu destek sinyali verdi. Irak’ın siyasi dengeleri, ülkedeki silahlı grupların güvenlik yapısındaki rolü, iç bölünmeler ve ABD-İran geriliminin bölgeye yansımaları nedeniyle kırılganlığını koruyor.