Washington Post: Rusya, ABD güçlerini hedef almak için İran’a istihbarat sağlıyor

ABD, istihbaratına aşina üç yetkiliye göre Rusya, Orta Doğu’daki ABD güçlerine yönelik saldırılarda kullanılmak üzere İran’a hedefleme bilgileri sağlıyor. Bu gelişme, ABD’nin bir başka büyük rakibinin de savaşa dolaylı şekilde dahil olduğuna dair ilk işaret olarak değerlendiriliyor.

Daha önce kamuoyuna yansımayan bu destek, hızla genişleyen çatışmada ABD’nin nükleer silahlara sahip başlıca rakiplerinden birinin gelişmiş istihbarat kapasitesiyle sahada rol oynadığı anlamına geliyor.

Washington Post'un haberine göre yetkililerin anonim kalma şartıyla verdiği bilgiye göre Rusya, savaşın geçen cumartesi günü başlamasından bu yana İran’a ABD askeri varlıklarının konumlarını iletti. Bu bilgiler arasında savaş gemileri ve askeri uçakların yerleri de bulunuyor.

Yetkililerden biri, “Oldukça kapsamlı bir çaba gibi görünüyor” ifadelerini kullandı.

İran’ın ABD güçlerine saldırıları sürüyor

Rusya’nın İran’a sağladığı hedefleme desteğinin kapsamının tam olarak ne olduğu ise netlik kazanmış değil. Yetkililer, çatışmaların başlamasından bu yana İran ordusunun ABD güçlerinin konumunu tespit etme kapasitesinin kısmen zayıfladığını da belirtti.

Pazar günü Kuveyt’te İran’a ait bir insansız hava aracının düzenlediği saldırıda altı ABD askeri hayatını kaybederken, bazı askerler de yaralandı.

Savaşın başlamasından bu yana İran, ABD askeri üsleri, büyükelçilikler ve sivilleri hedef alan binlerce tek yönlü saldırı İHA’sı ile yüzlerce füze fırlattı.

Buna karşılık ABD ve İsrail’in ortak operasyonlarında İran’da balistik füze sahaları, deniz kuvvetleri varlıkları ve ülke liderliğine ait unsurlar da dahil olmak üzere 2 binden fazla hedef vuruldu.

Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Rusya’nın İran’a verdiği iddia edilen destek hakkında yorum yapmazken İran’ın askeri durumuna ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“İran rejimi ciddi şekilde zayıflatılıyor. Balistik füze karşılıkları her gün azalıyor, donanmaları yok ediliyor, üretim kapasiteleri yıkılıyor ve vekil güçleri neredeyse hiçbir direniş gösteremiyor.”

Çin’in doğrudan destek verdiğine dair işaret yok

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’e bu hafta İran’ın diğer önemli destekçileri olan Rusya ve Çin’e verilmek istenen mesaj sorulduğunda, “Bu konuda özel bir mesajım yok, burada gerçekten belirleyici bir faktör değiller” yanıtını verdi.

Rusya’nın İran’a verdiği destek hakkında bilgi sahibi iki yetkili, İran ile yakın ilişkilerine rağmen Çin’in Tahran’ın savunmasına aktif bir destek verdiğine dair herhangi bir işaret bulunmadığını söyledi.

Washington’daki Çin Büyükelçiliği de yorum talebine yanıt vermedi. Pekin de daha önce yaptığı açıklamalarda çatışmanın sona ermesi çağrısında bulunmuştu.

İran saldırılarının “daha hedefli” hale geldiği değerlendiriliyor

Analistlere göre Rusya’nın istihbarat paylaşımı, İran’ın ABD güçlerine yönelik saldırılarının niteliğini açıklayabilir.

ABD kuvvetlerinin komuta kontrol altyapıları, radar sistemleri ve geçici askeri tesisler son saldırıların hedefleri arasında yer aldı. Kuveyt’te altı askerin hayatını kaybettiği tesis de bu hedeflerden biriydi.

Son günlerde Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki ABD Büyükelçiliği içindeki CIA istasyonunun da saldırıya uğradığı bildirildi.

Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’ndan Rus ordusu uzmanı Dara Massicot, İran’ın bazı saldırılarının oldukça hassas hedeflere yönelik olduğunu belirterek şunları söyledi:

“İran, erken uyarı radarlarını veya ufuk ötesi radar sistemlerini oldukça isabetli biçimde hedef alıyor. Komuta ve kontrol altyapısını hedef alan çok odaklı saldırılar görüyoruz.”

Rusya’nın uydu kapasitesi İran için kritik olabilir

Uzmanlara göre İran’ın askeri amaçlı yalnızca sınırlı sayıda uydusu bulunuyor. Bu nedenle Rusya’nın gelişmiş uzay tabanlı gözlem kapasitesinden sağlanacak görüntüler İran için oldukça değerli olabilir. Massicot, Kremlin’in Ukrayna savaşı sırasında hedefleme yeteneklerini önemli ölçüde geliştirdiğini de vurguladı.

Harvard Kennedy School Belfer Center’da İran-Rusya ilişkileri üzerine çalışan Nicole Grajewski ise İran’ın son saldırılarında yüksek bir “operasyonel sofistikasyon” görüldüğünü söyledi.

Grajewski’ye göre İran bazı saldırılarda ABD ve müttefiklerinin hava savunma sistemlerini aşmayı başardı.

Rusya için jeopolitik fırsatlar

Rusya’nın İran’a verdiği destek, ülkelerin 2022’de başlayan Ukrayna savaşından bu yana yürüttüğü dolaylı güç mücadelesinin yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.

Ukrayna savaşında İran, Çin ve Kuzey Kore gibi ABD karşıtı ülkeler Moskova’ya askeri veya endüstriyel destek sağlamıştı. Buna karşılık ABD de Ukrayna’ya milyarlarca dolarlık askeri yardım sağladı ve Rus hedeflerine yönelik istihbarat paylaştı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de perşembe günü yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin İran İHA’larına karşı savunma konusunda Ukrayna’dan destek istediğini ve Kiev’in bu amaçla “uzmanlar” göndereceğini duyurdu.

İran-Rusya iş birliği Ukrayna savaşında başlamıştı

İran, Ukrayna savaşında Rusya’nın en önemli destekçilerinden biri olmuştu. Tahran’ın geliştirdiği düşük maliyetli tek yönlü saldırı İHA’larının üretim teknolojisi Moskova ile paylaşılmış ve bu sistemler Ukrayna şehirlerine yönelik saldırılarda yoğun şekilde kullanılmıştı.

Bir ABD’li yetkili, “Ruslar Ukrayna’ya verdiğimiz desteğin farkında. Bunun bir tür karşılığı olarak bunu yapmak onları memnun etmiş olabilir” dedi.

Yetkili ayrıca Rusya’nın istihbarat toplama kapasitesinin ABD seviyesinde olmasa da dünya çapında en güçlü sistemler arasında yer aldığını ifade etti.

Moskova savaşın uzamasını avantaj olarak görüyor

ABD basını daha önce Kremlin’in ABD ile İran arasında uzun sürecek bir savaşın bazı avantajlar sağlayabileceğini değerlendirdiğini yazmıştı.

Buna göre uzun süren bir çatışma petrol fiyatlarını yükseltebilir ve ABD ile Avrupa’nın dikkatini Ukrayna savaşından uzaklaştırabilir.

Çatışmanın başlarında İran’ın dini liderinin öldürülmesi de Tahran yönetiminin geleceği konusunda belirsizlik yarattı. İran’da Rusya’ya yakın bir yönetimin devrilmesi ihtimali, 2024’te Suriye’de Beşar Esad’ın devrilmesi ve Ocak ayında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ABD operasyonuyla yakalanmasının ardından Moskova için yeni bir kayıp anlamına gelebilir.