ABD, İran stratejisini sessizce değiştiriyor

ABD'nin İran'a yönelik savaş stratejisinde ilk çatışma dönemine kıyasla önemli bir değişim yaşandığı değerlendiriliyor.

The Atlantic yazarı Graeme Wood'un kaleme aldığı analizde, Trump yönetiminin savaşın ilk aşamasında net ve sürdürülebilir bir strateji ortaya koyamadığı, bunun da İran'ın ekonomik ve askeri baskı kurmasına imkan sağladığı belirtildi. Yazıya göre Washington, ikinci aşamada hem askeri hem de diplomatik açıdan farklı bir yol izlemeye başladı.

İlk strateji başarısız oldu

Analizde, ABD'nin ilk saldırılarında İran'ın üst düzey askeri liderlerini ve savunma sanayisini hedef aldığı ancak Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatarak, füze ve İHA saldırılarıyla ABD ile müttefiklerine ciddi ekonomik zarar verdiği ifade edildi.

İran'ın özellikle Körfez'deki enerji ticaretini sekteye uğratması nedeniyle ABD ve müttefiklerinin savaşma iradesinin zayıfladığı, bunun sonucunda geçen ay imzalanan mutabakatın İran açısından daha avantajlı koşullarda şekillendiği savunuldu.

Askeri konuşlanma değiştirildi

Analize göre Washington, 14 Temmuz'da yeniden başlayan saldırılarla birlikte ilk dönemdeki eksiklikleri gidermeye çalıştı.

Bu kapsamda ABD'nin operasyonlarını Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Suudi Arabistan gibi İran'ın kolay hedef alabileceği ülkelerden, Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn'e kaydırdığı belirtildi.

Yazıda, bu ülkelerin de risk altında olduğu ancak İran'a karşı daha sert bir tutuma sahip oldukları ve ABD operasyonlarına daha fazla destek verebildikleri ifade edildi.

Buna rağmen İran'ın karşı saldırılarının etkili olduğu, hafta sonu Ürdün'de düzenlenen füze saldırısında üç ABD askerinin öldüğü ve çok sayıda hava unsurunun zarar gördüğü kaydedildi.

Hedef, İran'ı yeniden yalnızlaştırmak

Analize göre Washington'ın yeni stratejisi yalnızca askeri değil, siyasi bir hedef de taşıyor.

İlk savaş döneminde İran'ın kendisini "meşru müdafaa yapan taraf" olarak göstermeyi başardığı belirtilirken, ikinci aşamada ABD'nin İran'ı uluslararası deniz ticaretini tehdit eden ve bölgesel istikrarsızlığın sorumlusu olarak öne çıkarmaya çalıştığı ifade edildi.

Bu kapsamda İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırıları, BAE bayraklı petrol tankerinin vurulması, Suudi Arabistan'ın Yenbu Limanı'nın hedef alınması ve Husiler aracılığıyla Bab el-Mendeb Boğazı'ndaki deniz trafiğinin engellenmesi örnek gösterildi.

Analizde, bu saldırıların İran'ın uluslararası kamuoyundaki konumunu daha da zayıflatabileceği değerlendirmesi yapıldı.

Körfez ülkelerine yeni destek

Yazıda ABD'nin Körfez ülkeleriyle ilişkilerini güçlendirmeyi de yeni stratejisinin önemli ayaklarından biri haline getirdiği belirtildi.

Bu kapsamda Washington'ın Suudi Arabistan'a sivil nükleer teknoloji sağlamayı, Katar'a yeni silah sistemleri satmayı ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne yapay zekâ altyapısında kullanılacak ileri teknoloji çipler vermeyi planladığı aktarıldı.

Ayrıca Suudi Arabistan'ın petrol ihracatında Hürmüz Boğazı yerine Yenbu Limanı'nı, BAE'nin ise Füceyre Limanı'nı daha etkin kullanarak İran'ın deniz yolları üzerindeki baskısını azaltmaya çalıştığı ifade edildi.

Rejim değişikliği değil, yıpratma stratejisi

Analizde, Washington'ın artık kısa vadede İran'da rejim değişikliği beklemediği, bunun yerine Tahran'ın ekonomik, diplomatik ve askeri kapasitesini aşamalı olarak zayıflatmayı hedeflediği öne sürüldü.

Yazının sonunda ise İran'ın uzun vadeli stratejisinin komşularını tehdit etmek ve uluslararası deniz ticaretini baskı altında tutmak üzerine kurulu olması halinde bunun sürdürülebilir olmayacağı savunularak, Tahran'ın yeniden uluslararası alanda yalnızlaşan ve baskı altındaki bir aktöre dönüşebileceği değerlendirmesi yapıldı.