ABD, Suriye’den hızla çekilmeye hazırlanıyor

Suriye’nin güvenlik ve siyasi dengeleri son iki haftada köklü biçimde değişti. Kürtlerin öncülüğündeki Demokratik Suriye Güçleri (DSG) ile Suriye ordusu arasında yaşanan çatışmaların ardından Şam yönetimi, ülkenin kuzeydoğusundaki Kürt kontrolündeki bölgelerde otoritesini genişletti.

18 Ocak’ta ilan edilen ateşkes ve 30 Ocak’ta imzalanan entegrasyon anlaşması, Suriye’nin en tartışmalı fay hatlarından birini birleştirmeye başladı. Süreç, tek ve birleşik bir silahlı güç oluşturulmasının önünü açarken, ABD’nin Suriye’den çekilme planlarını da hızlandırdı.

Washington’un hedefi: İstikrar karşılığında çekilme

ABD, geçtiğimiz yıl boyunca taraflara baskı uygulayarak kuzeydoğudaki siyasi, ekonomik ve güvenlik yapılarının merkezi hükümetle bütünleşmesini teşvik etti. Washington’a göre, Suriyeli aktörler arasında istikrar ve iç uyum sağlanması, yaklaşık 14 yıldır ülkede bulunan ABD askerlerinin çekilmesinin anahtarı.

Bu yaklaşım, Başkan Donald Trump’ın ilk başkanlık dönemine kadar uzanan çekilme planlarıyla da örtüşüyor. Ancak ABD yönetimi için bu “çıkış anı”, ciddi riskleri de beraberinde getiriyor.

Kırılgan bir uzlaşı

DSG–Şam anlaşması hızla uygulanmaya başladı. 2 Şubat itibarıyla, bölgelerin ve güvenlik sorumluluklarının aşamalı devri sürecine girildi. Plana göre DSG birlikleri, Suriye Arap Ordusu bünyesinde oluşturulan yeni tugaylara entegre edilecek; DSG dört tugayı kurumsal yapı içinde koruyacak. Bu durum, Şam’ın önemli bir tavizi olarak değerlendiriliyor.

Buna rağmen Kürt liderler ile merkezi yönetim arasındaki derin güvensizlik ve yakın geçmişte yaşanan çatışmalar, sürecin kırılganlığını artırıyor. Kürt yetkililer entegrasyonun eşit, gerçek ve anayasal güvencelere dayalı olması gerektiğini vurguluyor. Aksi halde iş birliğinin sekteye uğrayabileceği uyarısı yapılıyor.

ABD’nin saf değiştirmesi

Washington anlaşmayı memnuniyetle karşılarken, bu gelişme ABD’nin Suriye’deki pozisyonunda önemli bir kırılmaya işaret ediyor. ABD, IŞİD’le mücadelede on yılı aşkın süredir ana yerel ortağı olan DSG yerine, artık yeniden yapılandırılan Suriye devletinin güvenlik aygıtına dayanmayı planlıyor.

IŞİD tehdidi yeniden büyüyor

Ancak ABD’nin yeni Suriye yönetimine verdiği siyasi destek, sahadaki askeri kapasiteye tam güven anlamına gelmiyor. Ateşkesin hemen ardından ABD, Suriye ve Irak arasında bir anlaşmaya aracılık ederek, kuzeydoğu Suriye’deki(Rojava) kamplardan yaklaşık 7 bin tutuklunun Irak’a transfer edilmesini sağladı.

Bu adım, hem entegrasyon sürecinin hassasiyetini hem de Şam yönetiminin uzun vadede bu kampları yönetme kapasitesine duyulan güvensizliği yansıtıyor.

20 Ocak’ta El-Şeddadi hapishanesinde, DSG’den Suriye ordusuna devir sırasında yaklaşık 200 tutuklunun kaçması, riskleri somutlaştırdı. Yetkililer 81 kişinin yeniden yakalandığını açıkladı.

IŞİD, Suriye’de değişen güvenlik ortamından faydalanıyor. Örgüt 2024’te saldırı sayısını iki katına çıkardı. 2025’te düşüş yaşansa da, hükümet güçlerine yönelik saldırıların yanı sıra kiliseler gibi sivil hedeflere yönelik planlar ortaya çıktı. Iraklı istihbarat yetkilileri, Suriye’deki IŞİD militan sayısının 10 bine ulaşmış olabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD çekilmesi için somut adımlar

Bu gelişmeler, ABD’nin bölgeden çekilmesine yönelik somut askeri adımlarla eş zamanlı ilerliyor. Planlara göre ABD’nin Irak’tan tamamen çekilmesi Eylül 2026’ya kadar tamamlanacak. ABD güçleri şimdiden Ayn el-Esad Üssü ve Bağdat Uluslararası Havalimanı gibi noktalardan Kürdistan Bölgesi’ndeki daha sınırlı alanlara çekildi.

Bu yeniden konuşlanma, ABD’nin hem Irak hem Suriye’de IŞİD’le mücadelede sağladığı hava desteği, istihbarat ve gözetleme kapasitesini kısıtlıyor ve Washington’un Suriye’den tamamen ayrılmasının önünü açıyor.