Hemin Hewrami: Irak tarihinin en kötü bütçe tasarısı hazırlandı

Hemin Hewrami, 24 Ekim 2026 Cumartesi günü, katıldığı "4. Gulexane Forumu" kapsamında dünyadaki ve Orta Doğu’daki gelişmelere, Kürdistan Bölgesi’ne yönelik tehditlere ilişkin ayrıntılı bir analiz sunarken, Irak’ın bütçe tasarısına sert eleştiriler yöneltip, tasarıyı Kürdistan halkını cezalandırma çabası olarak nitelendirdi.

Küresel Güç Dengelerinde Bölünme ve Parçalanma

Dünyadaki değişimlere değinerek konuşmasına başlayan Hemin Hewrami, küresel sistemin tam bir geçiş sürecinden geçtiğini ve Soğuk Savaş sonrası tek kutuplu dönemin sona erdiğini belirtti.

Dünyanın çok kutupluluğa doğru nasıl şekilleneceğinin henüz netleşmediğini ifade eden Hewrami, güç odaklarının artık yalnızca askeri kapasiteyle ölçülmediğini vurguladı.

Hewrami, "Günümüzde ekonomik ve teknolojik güç odakları bulunuyor. Örneğin Tayvan bağımsız bir devlet olmamasına rağmen, ürettiği mikroçiplerle uluslararası teknolojinin büyük bir kısmını elinde tutmakta; bu bakımdan dünyanın büyük güçlerinden ve ana merkezlerinden biri sayılmaktadır."dedi.

Gücün artık tek bir merkezde toplanmadığını, ABD, Avrupa ya da Çin’in elinde sıkışıp kalmadığını belirten Hewrami, Batı’nın zayıflama eğiliminde olduğunu, Doğu’nun ise yeniden yükselişe geçtiğini dile getirdi.

Barışsızlık Çağı ve Aktif 61 Savaş

Hemin Hewrami, küresel istikrarsızlığa dikkat çekerek, "Dünya ciddi bir barışsızlık ve istikrarsızlık döneminden geçiyor. Şu an küresel ölçekte devletler arasında devam eden 61 aktif savaş bulunuyor. Tarihin hiçbir döneminde bu kadar çok canlı savaş aynı anda yaşanmamıştı." ifadelerini kullandı.

Uluslararası kurumların zayıfladığı ve büyük güçler arasındaki rekabetin geri döndüğü konusunda uyarıda bulunan Hewrami, teknoloji devrimi ve yapay zekanın siyasi ve güvenlik dengelerini hızla değiştirdiğini savundu.

Orta Doğu’daki duruma da değinen Hewrami, bölgenin derin bir meşruiyet ve kimlik krizi yaşadığını, yönetimlerin egemenlik ve meşruiyet ilkesinin genel olarak tartışmaya açıldığını kaydetti.

Anayasa Değişikliği Riskleri ve 140. Madde Meselesi

İç siyaset ve Erbil-Bağdat ilişkilerine değinen Hemin Hewrami, Kürdistan Bölgesi’nin anayasal statüsünü korumak adına tüm siyasi güçler arasında ortak bir anlayışın geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

"Irak Anayasası’nı değiştirmeye yönelik mevcut girişimler, Kürdistan Bölgesi’nin federal yapısını hedef almaktadır.” diyen Hemin Hewrami, “Bu nedenle Kürdistan Bölgesi’nin statüsünü korumak, tüm siyasi partilerin birincil önceliği olmalıdır." çağrısında bulundu.

Hemin Hewrami, Irak’taki bazı üst düzey yetkililerin anayasanın 140. maddesini tanımadığını, bu maddenin hükmünü yitirdiğini savunduklarını ve sürecin nasıl uygulanacağının belirsizliğini koruduğunu dile getirdi.

"Kürdistan’ı Cezalandırmayı Amaçlayan En Kötü Bütçe Tasarısı"

Forumun en önemli başlıklarından birinde Bağdat yönetimine bütçe üzerinden yüklenen Hemin Hewrami, “Müzakere heyetinden alınan son bilgilere göre bu yıl hazırlanan bütçe tasarısı, Irak bütçe hazırlık tarihinin en kötü tasarısıdır.” görüşünü sundu.

Teknik görüşmelerin tıkandığını vurgulayan Hemin Hewrami, Kürdistan Bölgesi Bakanlar Kurulunun son toplantısında, mevcut tasarının sadece Kürdistan’ı cezalandırma amacı taşıdığı ve teknik müzakerelerle bir sonuca varılamayacağı konusunda görüş birliğine varıldığını aktardı.

Hewrami, bu tasarının Parlamentodan geçmesini engellemek amacıyla Bağdat’taki Kürt milletvekillerine ortak bir "Kürdistani İttifak" kurma çağrısında bulundu.

Seçimler ve Bölgesel Çatışmalardan Uzak Durma

Konuşmasının sonunda, kurumların meşruiyetini koruyabilmek için 20 Ekim 2024 seçim sonuçlarına saygı gösterilmesinin önemine değinen Hemin Hewrami, "Seçim sonuçları esas alınmalı ve anayasal kurumlar yeniden faaliyete geçirilmelidir. Bu kurumların oluşturulmaması, Kürdistan Bölgesi üzerindeki tehditleri daha da artıracaktır." uyarısında bulundu.