İran’da Rejim Karşıtı 2. Dalga Yükleniyor: 17–18 Şubat Çağrısı Yapıldı

İran’da Aralık 2025’te Tahran’ın tarihi Kapalı Çarşısı (Grand Bazaar) etrafında başlayıp hızla yaygınlaşan protestoların ardından, yeni bir protesto dalgası için çağrılar artıyor. Bazı dükkân sahipleri ve esnaf örgütleri, 17–18 Şubat’ta ülke çapında eşzamanlı gösteriler yapılması çağrısı yaptı. Bu tarihler, **Ocak ayı başındaki şiddetli baskı ve operasyonlarda hayatını kaybedenler için düzenlenen 40 günlük yas döneminin sona ermesiyle çakışıyor. 

Uluslararası medya organlarına göre İran’daki rejim karşıtı duygular hâlâ derin ve yaygın. Halkın öfkesi, hükümetin protestolara verdiği sert yanıt ve ölümlerin ardından “ikinci dalga” olarak adlandırılan yeni bir halk hareketini tetikleyebilir. Bu kapsamda Kapalı Çarşı’daki tüccar ve esnaf liderleri, İran genelindeki diğer şehirlerdeki işyerlerini kapatmaya ve sokaklara çıkmaya çağırdı.

Bu yeni gelişme, Ocak ayında güvenlik güçlerinin protestoları bastırdığı süreçten sonra geliyor. Geçen günlerde İran’da önemli reformist isimlerin tutuklandığı da bildirildi; bu durum iç politikadaki gerilimi daha da artırmış durumda.

Uzmanlar, bu tür toplu çağrıların ekonomik ve siyasi rahatsızlığın birleştiği bir noktada ortaya çıktığını belirtiyor. Özellikle enflasyon, yaşam maliyetleri ve internet kesintileri gibi sorunlar, protesto dinamiklerini ekonomik taleplerden daha geniş bir siyasi boyuta taşıdı.

ANALİZ: NEDEN “İKİNCİ DALGA”?

1) 40 günlük yasın sembolik önemi:

İran’da yoğun protesto dönemlerinde ölenler için tutulan 40 günlük yas, toplumda duygusal bir birleşme noktası olarak görülüyor. Yasın sona ermesi, yeni eylemler için bir kırılma anı olabilir.

2) Ekonomik nedenler hâlâ güçlü:

Protestolar başlangıçta ekonomik taleplerle başladı: yüksek enflasyon, para biriminin çöküşü ve pazarların geleceğine dair kaygılar bunların başında yer aldı. Kapalı Çarşı’daki esnafın liderlik ettiği hareket, ekonomik beklentiler ile siyasi talepler arasındaki bağlantıyı gösteriyor. 

3) Devlet baskısına rağmen devam eden öfke:

Olağanüstü baskı, birçok şehirde protesto bastırılmış gibi görünse de, iç basın ve sosyal medya raporları yeni eylemlere hazırlık yapıldığını gösteriyor. Kesintiye uğrayan internet ve tutuklamalar bile toplumsal öfkeyi dindirmeyi başaramadı.

Bu protesto dalgası sadece bir ekonomik memnuniyetsizlikten ibaret değil. İran’da toplumsal talepler artık daha geniş bir kesimi kapsıyor:

Farklı yaş grupları ve mesleklerden insanlar bir araya geliyor.

Önceki protestoların bastırılması, aileler ve halk arasında derin bir öfke ve travma yarattı.

Bu duygular, siyasi bir hesaplaşma talebini güçlendiriyor; “şeffaflık”, “hesap verebilirlik” ve yönetim tarzına eleştiri öne çıkıyor.

Bu nedenle, 17–18 Şubat çağrısı, sadece sembolik bir gösteri değil, aynı zamanda mevcut protesto dalgasının yeni bir aşamaya geçişi olarak değerlendiriliyor.