Ortadoğu’da askeri yığınak: Washington’un İran’a vurma olasılığı artıyor

Uzmanlara göre, ABD’nin Ortadoğu’ya savaş uçakları, hava savunma sistemleri ve binlerce asker taşıyan bir uçak gemisi konuşlandırması, İran’la gerilimi ciddi biçimde tırmandırırken Washington’un askeri harekât ihtimalini de önemli ölçüde artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetiminin hükümet karşıtı protestolara yönelik sert müdahalesi sırasında binlerce kişinin öldürülmesinin ardından Tahran’a askeri saldırı tehdidinde bulunmuştu. Trump son dönemde bu söylemini yumuşatmış olsa da, İran’a yönelik bir saldırı ihtimalini tamamen dışlamış değil.

Uzmanlar, bölgedeki askeri yığınak ve planlanan ABD deniz tatbikatlarının İran üzerindeki baskıyı artırdığını ve Washington’a olası bir saldırı durumunda daha geniş operasyonel seçenekler sunduğunu belirtiyor.

Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü kıdemli araştırmacılarından Farzin Nadimi, Radio Free Europe/Radio Liberty’nin (RFE/RL) Farsça yayını Radio Farda’ya yaptığı açıklamada, “Bu, İran’a yönelik bir mesaj olabilir: Hazırız ve askeri kapasitemiz yerinde” dedi.

Nadimi, özellikle Basra Körfezi’ndeki “açıkça saldırgan” askeri yığınlanmaya dikkat çekerek, ABD’nin İran’a saldırı ihtimalini “çok yüksek” olarak nitelendirdi.

Bu kapsamda USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve ona eşlik eden üç destroyerin, 5 binden fazla askerle birlikte Ortadoğu’ya doğru ilerlediği bildirildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), F-15E Strike Eagle savaş uçaklarının da bölgeye konuşlandırıldığını açıkladı.

Öte yandan ABD Hava Kuvvetleri, 25 Ocak’ta yaptığı duyuruda, Ortadoğu genelinde birkaç gün sürecek bir askeri tatbikat başlatılacağını belirtti. Tatbikatın amacının, “bölgede muharip hava gücünün konuşlandırılması, dağıtılması ve sürdürülebilmesi kapasitesini göstermek” olduğu ifade edildi.

Bu gelişmeler, geçen yıl ABD’nin önce bölgeye askeri unsurlar sevk etmesi, ardından İsrail ve Washington’un İran’ın nükleer tesislerini hedef alan hava saldırıları düzenlemesini hatırlatıyor.

İran ise buna karşılık olarak, Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) alarm seviyesini yükseltti ve Irak, Lübnan ve Yemen’deki İran destekli silahlı grupları Tahran’a destek vermeye çağırdı.

Yüksek Riskli Bir Senaryo

ABD basınında yer alan haberlere göre Trump yönetimi, İran’a yönelik çeşitli askeri seçenekleri değerlendiriyor. Bu seçenekler arasında haftalarca ya da aylarca sürebilecek geniş çaplı bir hava harekâtının yanı sıra, daha sınırlı ve sembolik saldırılar da bulunuyor. Askeri olmayan seçenekler, özellikle yeni ekonomik yaptırımlar da masada.

Uzmanlar, İran’a yönelik herhangi bir ABD askeri müdahalesinin ciddi riskler barındırdığı ve tüm bölgeyi içine çekebilecek bir savaşa yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Tahran, olası bir saldırıya ABD’nin Basra Körfezi’ndeki üslerini ve Washington’un önemli müttefiki olan İsrail’i hedef alarak karşılık vereceğini açıkça dile getirdi.

Eski İranlı diplomat Mehrdad Khansari, Radio Farda’ya yaptığı değerlendirmede, “Maliyetler öngörülemez. ABD müttefiklerine misilleme, Körfez’de deniz taşımacılığına saldırılar gündeme gelebilir. Bölge ülkeleri bu bedeli ödemek istemiyor” dedi.

Khansari, bölge ülkelerinin özel görüşmelerde Washington’a itidal çağrısı yaptığını ve ABD-İran çatışmasının daha geniş bir savaşı tetiklemesinden endişe duyduklarını da vurguladı.

Khansari’ye göre, eğer Washington’un hedefi rejim değişikliği ise, yalnızca hava saldırılarına dayalı bir operasyon bunun için yeterli olmayacak. İran gibi Ortadoğu’nun en büyük ve en kalabalık ülkelerinden birine kara harekâtı düzenlenmesi ise birçok askeri uzmana göre gerçekçi değil.

“Hava saldırıları rejimin üzerinde Demokles’in kılıcı gibi sallanır ama tek başına rejimi deviremez ya da güvenlik güçlerini ortadan kaldıramaz,” diyen Khansari, İran güçlerinin saldırılar sırasında gizlenip sonrasında yeniden sahaya çıkabileceğini savundu.

Olası Bir Saldırı Nasıl Gelişebilir?

Farzin Nadimi’ye göre, önümüzdeki günlerde yapılacak ABD askeri tatbikatları, gerçek operasyonlar için bir örtü işlevi görebilir. Nadimi, ABD’nin elektronik harp ve siber saldırılarla İran’ın radar ve iletişim ağlarını felç edebileceğini, ardından stealth bombardıman uçakları ve savaş jetlerinin radyo sessizliği içinde hava savunmasını aşarak komuta merkezleri ve füze üslerini vurabileceğini ifade etti.

Ancak uzmanlar, İran’ın da savunmasız olmadığını vurguluyor. İran’ın, Basra Körfezi’nin dar sularında ABD savaş gemilerini tehdit edebilecek seyir füzeleri ile bölgedeki askeri üsleri vurabilecek balistik füzelere sahip olduğu belirtiliyor. Tahran yönetimi, hafta sonu başkentte büyük bir meydanda, bir ABD uçak gemisinin füze yağmuruna tutulduğunu gösteren dev bir pankart asarak bu mesajı açıkça verdi.

Nadimi’ye göre, ABD sembolik bir saldırıyla yetinse bile İran’ın buna karşılık vermesi büyük olasılık.