Perde Arkası: İran-ABD Diplomasisi Neden Çöktü?

İran ile ABD arasında yaşanan çatışmanın nedenleri hâlâ tartışılırken, Washington yönetimi Tahran’ı nükleer silaha ilerlemekle suçladı. ABD’li yetkililer ayrıca İran’ın İsrail’e yönelik olası bir saldırı planladığını öne sürdü.

ABD Başkanı Donald Trump ise savaşın gerekçesi olarak “müttefikleri koruma” söylemini öne çıkararak tartışmaları daha da karmaşık hale getirdi.

Umman ve Katar’ın Sessiz Diplomasisi

Müzakereler, Umman’ın arabuluculuğunda yürütülürken, Katar da perde arkasında kritik rol oynadı. Taraflar, görüşmelerin yalnızca nükleer programla sınırlı olması ve İran’ın belirli düzeyde uranyum zenginleştirmesine izin verilmesi gibi temel konularda uzlaşmaya yaklaştı.

İran tarafı, bu süreçte ciddi tavizler vermeye hazır olduğunu iletti.

Teknik Yetersizlik ve Güvensizlik

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD heyeti arasında yapılan görüşmelerde, teknik bilgi eksikliği dikkat çekti. ABD tarafını temsil eden Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın nükleer konularda yeterli teknik donanıma sahip olmaması, müzakereleri zorlaştırdı.

İranlı kaynaklara göre Arakçi, ABD heyetine nükleer süreçlerin temel aşamalarını dahi anlatmak zorunda kaldı.

Cenevre’de Tıkanma Noktası

İsviçre’de yapılan görüşmelerde ABD tarafı, İran’daki bazı nükleer tesislerin tamamen sökülmesini talep etti. İran ise bu talebi reddederek, bunun askeri müdahaleyi kolaylaştırma amacı taşıdığını savundu.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi’nin de görüşmelere dahil edilmesiyle denetim konuları tartışıldı. İran, zenginleştirilmiş uranyumun stoklanmaması önerisiyle yeni bir çözüm sundu.

Son Görüşmede Şartlar Değişti

26 Şubat’taki son tur görüşmelerde taraflar anlaşmaya yaklaşmış görünüyordu. Ancak ABD tarafı, İran’dan uranyum zenginleştirmeyi önce 5 yıl, ardından 7 ve son olarak 10 yıl durdurmasını talep etti.

Bu durum, İran tarafında ciddi tepkiye yol açtı. Arakçi’nin, ABD’yi “sürekli hedef değiştirmekle” suçladığı belirtildi.

Anlaşmaya Ramak Kala Savaş

Görüşmelerin ardından taraflar teknik detayları görüşmek üzere yeni toplantılar planlarken, ortamın olumlu olduğu ifade ediliyordu. Arabulucular da anlaşmanın yakın olduğunu düşünüyordu.

Ancak 48 saatten kısa süre sonra, İran’ın dini lideri Ali Hamaney İsrail saldırısında hayatını kaybetti. Bu gelişme, İsrail ve ABD’nin dahil olduğu geniş çaplı bir savaşın başlamasına yol açtı.

Belirsizlik ve Güvensizlik Hakim

Bölgedeki kaynaklar, diplomatik sürecin neden başarısız olduğu konusunda hâlâ netlik olmadığını belirtirken, yaşananların uzun vadeli barış umutlarını ciddi şekilde zayıflattığı değerlendiriliyor.