Suriye’de terk edilmiş müttefikler: Kürtler belirsiz bir gelecekle karşı karşıya

Suriye’nin kuzeydoğusunda(Rojava Bölgesi) yıllarca fiili bir sınır işlevi gören hatlar artık sıradan birer caddeye dönüşmüş durumda. Bir zamanlar temkinle yaklaşılan bölgelerde bugün günlük hayat sürerken, Beşar Esad rejiminin izleri de büyük ölçüde silinmiş görünüyor.

2024 Aralık ayında Türk destekli muhalif güçlerin Esad rejimini devirmesiyle ülkedeki dengeler köklü biçimde değişti. 2012’de rejimden koparak “Rojava” adıyla özerk bir yapı kuran Kürtler, uzun süre seküler ve çok etnisiteli bir yönetim modeli inşa etmeye çalıştı. Ancak 2026 başında Suriye hükümet güçlerinin ilerlemesiyle Kürtlerin kontrol ettiği alanlar ciddi ölçüde daraldı.

Bugün Kürtler, Türkiye’nin etkisinin hissedildiği yeni Suriye düzenine istemeden entegre edilirken, ABD’nin geri çekilmesi en büyük kırılma noktalarından biri oldu.

ABD çekildi, “ihanet” duygusu derinleşti

Kürt güçleri, ABD ile birlikte 2019’da IŞİD’i yenilgiye uğratmada kritik rol oynadı. Bu süreçte on binlerce Kürt savaşçı hayatını kaybetti. Ancak Washington yönetimi, Suriye’deki askeri varlığını sonlandırarak yaklaşık 2 bin askeri tamamen çekti.

Suriye Demokratik Güçleri yetkilileri, ABD’nin kararını “çıkar odaklı” olarak değerlendirirken, bu sürecin daha farklı yönetilmesi gerektiğini savunuyor. ABD arabuluculuğunda sağlanan ateşkes kapsamında Kürtler, sınır ve enerji kaynakları üzerindeki kontrolünü kaybetme pahasına bazı kültürel ve siyasi haklar elde etmeyi kabul etti.

Sahada korku ve belirsizlik hakim

Kürtlerin yoğun yaşadığı Kamışlı kentinde günlük yaşam sürse de gelecek kaygısı hissediliyor. Yerel halk, güvenlik boşluğu, yağma ve yeni çatışma ihtimallerinden endişe ediyor.

Okulların kapanması ve yüzlerce ailenin yerinden edilmesi, savaşın sosyal etkilerini daha da derinleştiriyor. Bölge halkı, yeni yönetim altında elde edilen hakların korunup korunamayacağından emin değil.

Bölgesel savaşın etkisi Suriye’ye sıçrıyor

İran-İsrail savaşı doğrudan cephe olmasa da bölgeyi etkiliyor. Düşen füzeler ve artan askeri hareketlilik, zaten kırılgan olan güvenlik ortamını daha da zayıflatıyor.

Yerel halk, kendilerini “iki ateş arasında” kalmış olarak tanımlarken, uluslararası koalisyonun bölgeyi yalnız bıraktığı görüşü yaygınlaşıyor.

Aşiret dengeleri değişiyor

Daha önce Kürtlerle ittifak halinde olan bazı Arap aşiretleri taraf değiştirerek Şam yönetimine destek vermeye başladı. Bu durum sahadaki güç dengesini Kürtler aleyhine çevirdi.

Bölgedeki önemli aşiret liderleri, ittifakların kalıcı değil, şartlara bağlı olduğunu vurgularken, önceliklerinin kendi topluluklarını korumak olduğunu ifade ediyor.

Kadın savaşçılar ve azınlıklar endişeli

Kürt güçlerinin Suriye ordusuna entegrasyonu tartışılırken, özellikle kadın savaşçıların yeni yapıya dahil edilmemesi önemli bir gerilim başlığı. Kürt yetkililer, bunun hem kadın hakları hem de temsil açısından ciddi bir gerileme olduğunu belirtiyor.

Azınlık gruplar — özellikle Ezidiler ve Hristiyanlar — ise güvenlik konusunda ciddi kaygılar taşıyor. IŞİD tehdidinin yeniden ortaya çıkabileceği endişesi, bölgedeki kırılganlığı artırıyor.

Kimlik güçleniyor, gelecek belirsiz

Tüm bu gelişmelere rağmen, Kürtler arasında ortak kimlik duygusunun güçlendiği gözlemleniyor. Irak’taki Kürt aktörlerin de desteğiyle siyasi birlik arayışları artmış durumda.

Ancak sahadaki gerçeklik, umut ile belirsizlik arasında sıkışmış bir tablo ortaya koyuyor. Kürtler için en büyük soru hâlâ yanıtını bulmuş değil: Yeni Suriye’de nasıl bir yerleri olacak?