Süveyda'da Gerilim Yeniden Tırmanıyor: ABD'den İtidal Çağrısı

ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Suriye'nin güneyindeki Süveyda vilayetinde yeniden yükselen gerilime ilişkin açıklama yaptı.

Barrack, X hesabından yaptığı paylaşımda, "Süveyda'da yeniden tırmanan gerilimden dolayı dehşete düştük" ifadelerini kullanarak tüm taraflara itidal çağrısında bulundu.

ABD'li temsilci, istikrarın yeniden sağlanması ve Dürzilerin çoğunlukta olduğu Süveyda'nın Suriye devletine yeniden entegre edilmesini amaçlayan, ABD, Ürdün ve Suriye tarafından desteklenen yol haritasına dönülmesi gerektiğini belirtti.

Söz konusu yol haritası, Eylül 2025'te Barrack, Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani ve Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen Safedi tarafından üzerinde anlaşmaya varılmıştı. Plan kapsamında güvenliğin yeniden tesis edilmesi, yerinden edilenlerin evlerine dönüşünün kolaylaştırılması ve Süveyda'nın devlet kurumlarına yeniden entegre edilmesi hedeflenirken, Dürzi toplumunun hak ve sorumluluklarının güvence altına alınması öngörülüyor.

Barrack, yol haritasının yeni şiddet olaylarının önlenmesi için "uygulanabilir tek yol" olmaya devam ettiğini belirterek Dürzi toplumunun Suriye'de uzun ve önemli bir geçmişe sahip olduğunu vurguladı.

"Yönetim boşluğu çetelerin önünü açıyor"

ABD'li temsilci, etkili bir yönetimin bulunmamasının silahlı gruplar ve suç örgütlerinin faaliyet göstermesine zemin hazırlayabileceği uyarısında bulundu.

Barrack, "Yönetimin olmadığı yerde çeteler boşluğu doldurur" ifadelerini kullandı. Ayrıca Atef Hunaidi adlı kişinin keyfi şekilde gözaltına alındığını ve evinden zorla çıkarıldığını belirterek ekibinin Hunaidi ve benzer şekilde etkilenen kişilerle temas halinde olduğunu söyledi.

Barrack, yaşananları "toplum içi şiddet" olarak nitelendirdi.

ABD temsilcisi ayrıca Dürzi toplulukları, Arap aşiretleri ve komşu ülkeler arasındaki işbirliğinin sürdürülmesi gerektiğini belirterek ilişkilerin hoşgörü ve anlayış temelinde yürütülmesi çağrısında bulundu.

Suriye yönetimine hesap verebilirlik mesajı

Barrack, Suriye hükümetinin Temmuz 2025'te yaşanan şiddet olayları sırasında kendi güçleri tarafından işlendiğini belirttiği ihlalleri soruşturmaya yönelik adımlarına da dikkat çekti.

"Suriye hükümeti, geçen temmuz ayında güçleri tarafından işlenen ağır suçlarla yüzleşmeye ve sorumluları kendi mahkemeleri önünde hesap vermeye başladı" diyen Barrack, bu sürecin umut verici olduğunu ve devam ettirilmesi gerektiğini ifade etti.

Süveyda, Beşar Esad'ın Aralık 2024'te iktidardan düşmesinin ardından Suriye'nin geçiş yönetimi açısından en hassas güvenlik meselelerinden biri olmayı sürdürüyor.

Temmuz 2025'te Dürzi silahlı gruplar ile Bedevi savaşçılar arasında başlayan çatışmalara daha sonra hükümet güçleri de dahil olmuş, yaşanan şiddet olaylarında yüzlerce kişi hayatını kaybetmiş ve çok sayıda sivil yerinden edilmişti.

Sonrasında sağlanan ateşkes geniş çaplı çatışmaları büyük ölçüde azaltırken, bölgedeki gerilim devam etti. Avrupa Birliği İltica Ajansı'nın Temmuz 2026 tarihli değerlendirmesine göre Süveyda'nın büyük bölümü yerel Dürzi yönetimlerinin kontrolünde bulunuyor. Eylül 2025'te üzerinde anlaşmaya varılan yol haritasının uygulanmasında ise ilerleme yavaş kalırken, önceki şiddet olaylarıyla ilgili hesap verebilirlik konusunda da endişeler sürüyor.

Yol haritası siyasi dirençle de karşı karşıya. Süveyda Özerk Yönetimi, öngörülen entegrasyon çerçevesini reddederek bunun yerine kendi kaderini tayin hakkı çağrısında bulunuyor. Bu durum Şam yönetiminin vilayet üzerindeki devlet otoritesini genişletme çabalarını daha da zorlaştırıyor.

Barrack, çözüm için taraflar arasında hesap verebilirliği sağlayacak, güvenliği yeniden tesis edecek, yerinden edilenlerin dönüşünü kolaylaştıracak ve çatışmalarda zarar gören bölgelerin yeniden inşasına katkı sunacak bir diyaloğa ihtiyaç olduğunu belirtti.

"Bu hassas bir dönem" diyen Barrack, taraflara itidal göstermeleri ve ciddi bir iletişim kanalı kurmaları çağrısında bulundu.