The Economist: Çin Tayvan’a yönelik işgale hazırlanıyor

The Economist dergisi Çin’de ordu üst komuta kademesinde yaşanan kapsamlı tasfiyelerin, Tayvan merkezli olası bir kriz açısından ciddi riskler barındırdığı uyarısında bulundu. Dergiye göre, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in son hamleleri, karar alma mekanizmalarını zayıflatırken “dengeleyici” askeri kadroları da sistem dışına itiyor.

The Economist’in analizinde, Çin Savunma Bakanlığı’nın ülkenin en kıdemli üniformalı subayı Zhang Youxia ile üst düzey general Liu Zhenli’nin “disiplinsizlik” gerekçesiyle soruşturma altında olduğunu açıklamasının, Pekin’deki sarsıntının en görünür göstergesi olduğu belirtildi. Bu sürecin, Mao Zedong’un halefi Lin Biao’nun 1971’deki şüpheli ölümünden bu yana Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nda yaşanan en büyük tasfiye olduğu vurgulandı.

Tasfiyeler ve mutlak kontrol

Dergiye göre Çin’de 2025 yılı içinde yolsuzluk ve “sapkın siyaset” gerekçesiyle soruşturulanların sayısı 1 milyonu aştı. Bu rakamın iki yıl öncesine göre yüzde 60 artış gösterdiği, Şi’nin iktidara geldiği 2012’den bu yana ise en yüksek seviyeye ulaştığı kaydedildi. Ekim ayında yapılan üst düzey toplantıda Merkez Komite’nin 205 tam üyesinden 37’sinin yer almaması da bu tabloya işaret eden bir başka veri olarak aktarıldı.

The Economist, sürecin yalnızca yolsuzlukla mücadele olmadığını, Komünist Parti’nin iç disiplin mekanizmaları yoluyla Şi Cinping’in mutlak hakimiyetini pekiştirdiğini yazdı. Orduya ait yayınlarda görevden alınan generallerin “Şi’ye itaatsizlik” ve ordunun “politik ekolojisine zarar vermekle” suçlandığına dikkat çekildi.

Tayvan riski

Analizin en kritik bölümünde, tasfiyelerin Çin’in askeri kapasitesinden çok karar alma süreçlerine etkisi ele alındı. Pentagon raporlarına atıfla kısa vadede operasyonel aksaklıklar yaşanabileceği belirtilirken, The Economist asıl tehlikenin göz ardı edildiğini savundu: Şi Cinping’in etrafında, özellikle Tayvan konusunda onu uyarabilecek deneyimli askeri kadroların tasfiye edilmesi.

Görevden alınan General Zhang’ın Vietnam Savaşı’nda cephe deneyimi yaşamış nadir isimlerden biri olduğu ve Şi’ye gerçekleri söyleyebilecek konumda bulunduğu hatırlatılan analizde, şu soruya dikkat çekildi: “Boşalan koltuklara ‘evet efendim’ diyen isimler atanırsa, Tayvan’ı işgal etmenin devasa risklerini Şi’ye kim anlatabilecek?”

Artan askeri kapasite

Dergi, Çin’in askeri gücündeki hızlı artışı da hatırlattı. Çin donanmasının gemi sayısı bakımından ABD’yi geçtiği, 2035’e kadar altı yeni uçak gemisi planlandığı ve 2030’a kadar nükleer başlık sayısının en az 1.000’e ulaşmasının beklendiği aktarıldı.

The Economist, 72 yaşındaki Şi Cinping’in önümüzdeki parti kongresinde iktidarını uzatmayı hedeflediğini vurgulayarak analizi şu değerlendirmeyle sonlandırdı: “Belirsiz bir dünyada, her düzeyde itaatin ödüllendirilmesi pek de teselli edici değil.”