Trump’ın tehdidi Irak’ta siyasi dengeleri değiştirdi: Maliki’ye yakın isim 'durum zor'

Kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinin ardından aylar süren siyasi çekişmeler devam ederken, İran’a yakın Şii partilerin oluşturduğu ve Meclis’te en büyük blok konumundaki Koordinasyon Çerçevesi, Nuri el-Maliki’yi yeni hükümetin başbakan adayı olarak ilan etti.

Ancak bu karar, ABD Başkanı Donald Trump’ın sert çıkışıyla yeni bir krizin fitilini ateşledi. Trump, Maliki’nin göreve dönmesi halinde ABD’nin Irak’a verdiği desteği keseceği uyarısında bulundu.

Trump’ın Çıkışı Sonrası “Zor Bir Durum”

Koordinasyon Çerçevesi her ne kadar çarşamba akşamı yaptığı açıklamada Maliki’ye desteğini sürdürdüğünü duyursa da, ittifaka yakın bir kaynak, Trump’ın açıklamalarının ardından kulislerde yoğun görüşmeler yapıldığını doğruladı.

Aynı kaynak, Maliki’nin yeniden başbakan olması halinde ABD’nin Irak’a yönelik yaptırımlar uygulamasından ciddi endişe duyulduğunu ifade etti.

İttifak İçinde Bölünme

Siyasi kaynaklara göre Koordinasyon Çerçevesi içinde belirgin bir görüş ayrılığı yaşanıyor. Bazı liderler, ülkeyi ABD baskısından korumak için Maliki’nin adaylıktan çekilmesi gerektiğini savunurken; diğerleri bu çağrıları “ABD’nin iç işlerine müdahalesine boyun eğmek” olarak değerlendiriyor.

Bu bölünmenin, hükümet kurma sürecini daha da uzatabileceği belirtiliyor.

“Zor Ama İmkânsız Değil”

Maliki’ye yakın üst düzey bir Iraklı yetkili ise eski başbakanın Washington’la doğrudan bir çatışma arayışında olmadığını vurguladı. Yetkiliye göre Maliki’nin ekibi, ABD yönetimiyle uzlaşı yolları arıyor.

“Durum zor ama imkânsız değil. Bunun için zamana ihtiyaç var,” diyen yetkili, Irak’ın ekonomik kırılganlığı nedeniyle ABD yaptırımlarını göze alamayacağını da hatırlattı.

“Trump Irak ve İran’ı Aynı Dosyada Görüyor”

Siyasi analist İhsan el-Şemmari’ye göre Trump yönetimi Irak ile İran arasında net bir ayrım yapmıyor:

“Trump yönetimi, İran ve Irak’ı tek bir dosya olarak ele alıyor ve aralarında ayrım gözetmiyor.”

Şemmari, yeni hükümetin “İran damgalı” bir yapı olarak algılanması halinde Irak’ın uluslararası izolasyon, ekonomik yaptırımlar ve siyasi baskılarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.

Maliki’nin Tartışmalı Mirası

75 yaşındaki Nuri el-Maliki, 2006–2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yaptı. Bu dönem, ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi, mezhep çatışmalarının tırmanması ve IŞİD’in ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmelere sahne oldu.

Özellikle ikinci döneminde Washington ile ilişkileri gerilen Maliki’nin, İran’la bağlarını güçlendirmesi ABD’de rahatsızlık yaratmıştı.

ABD’nin Irak Üzerindeki Etkisi

ABD’nin Irak üzerindeki etkisi yalnızca siyasi değil. Irak’ın petrol gelirleri, 2003 işgalinin ardından yapılan anlaşmalar uyarınca New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutuluyor. Ayrıca son yıllarda birçok Amerikan şirketi Irak’ta büyük yatırımlara imza attı.

Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de Washington’la iyi ilişkilerini sürdürerek, özellikle petrol sektöründe yeni ABD yatırımları çekmeyi hedefliyor.