ABD’den yeni savunma stratejisi: Müttefikler kendi güvenliğini üstlenecek

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), cuma gecesi yayımladığı yeni Ulusal Savunma Stratejisi ile Washington’un askeri ve siyasi önceliklerinde önemli bir değişime gitti. 34 sayfalık belgede, ABD’nin müttefiklerinden kendi güvenlik sorumluluklarını daha fazla üstlenmeleri istendi; Trump yönetiminin önceliğinin Çin’le küresel rekabetten önce Batı Yarımküre’deki Amerikan hâkimiyetini güçlendirmek olduğu açıkça ifade edildi.

2022’den bu yana yayımlanan ilk savunma stratejisi olan belge, askeri bir yol haritasından ziyade siyasi tonu ağır basan bir metin olarak dikkat çekti. Avrupa’dan Asya’ya kadar birçok ABD müttefikinin, önceki Amerikan yönetimlerine aşırı derecede bel bağladığı eleştirildi ve savunma anlayışında “yaklaşım, odak ve yöntem açısından keskin bir dönüşüm” çağrısı yapıldı.

“Yük paylaşımı” vurgusu

Strateji belgesinde, Rusya ve Kuzey Kore gibi ülkelerden kaynaklanan tehditlere karşı müttefiklerin daha fazla sorumluluk alması gerektiği net bir dille ifade edildi. Açılış cümlesinde ise uzun süredir ABD hükümetinin “Amerikalıları ve somut Amerikan çıkarlarını ilk sıraya koymayı ihmal ettiği, hatta reddettiği” savunuldu.

Bu yaklaşım, Başkan Donald Trump’ın son dönemde geleneksel müttefiklerle yaşadığı gerilimlerin ardından geldi. Trump yönetimi, geçtiğimiz günlerde bazı Avrupa ülkelerine yönelik gümrük vergileriyle tehditte bulunmuş, Grönland üzerindeki talepler nedeniyle tansiyon yükselmişti. Daha sonra varılan geçici bir uzlaşmayla kriz yatışmıştı.

Grönland ve Panama vurgusu

Belgede, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in ABD’nin “askeri ve ticari erişimini güvence altına alacak güvenilir seçenekler” sunacağı belirtilirken, özellikle Grönland ve Panama Kanalı’nın stratejik önemi vurgulandı. Bu ifadeler, Avrupa ve Kanada gibi müttefiklerde rahatsızlık yaratabilecek bir mesaj olarak değerlendiriliyor.

Kanada ile iş birliği, net uyarı

Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu sırasında Trump yönetimi ile Kanada Başbakanı Mark Carney arasında yaşanan sert tartışmanın ardından yayımlanan strateji, bir yandan Kanada ve bölge ülkeleriyle iş birliği çağrısı yaparken, diğer yandan açık bir uyarı da içeriyor.

Belgelerde şu ifadeye yer verildi:
“Kanada’dan Orta ve Güney Amerika’daki ortaklarımıza kadar komşularımızla iyi niyetle çalışacağız. Ancak ortak çıkarlarımızı savunma konusunda üzerlerine düşeni yapmalarını sağlayacağız. Aksi halde, Amerikan çıkarlarını somut biçimde güçlendirecek kararlı ve hedefli adımlar atmaya hazır olacağız.”

Yeni savunma stratejisi, Trump yönetiminin “önce Amerika” yaklaşımını askeri doktrin düzeyine taşıdığı ve ABD’nin küresel güvenlik mimarisinde müttefiklerle ilişkileri daha sert bir zeminde yeniden tanımlamaya hazırlandığı şeklinde yorumlanıyor.