Yaşar Bazencir: Sınırları Çizilmiş Özerklik: Korsika Sorunu, FLNC ve Cumhuriyet Modelinin Krizi

Giriş

Fransa ulusal meclisinde 23 Haziran 2026 da kabul edilen “Cumhuriyet içerisinde özerk Korsika için Anayasal Yasa Tasarısı”Fransa idare hukukunda bir ilktir.İlk defa anakara Fransa’da (hexagoe) bir bölgeye yasama yetkisi tanınmaktadır. bu makale, tasarının neden ortaya çıktığını Korsika halkı ve FLNC üzerinden teorik olarak açıklamayı,sınırların nasıl çizildiğinize diğer özerklik modelleriyle karşılaştırılmasını yapmayı amaçlamaktadır.

1. Korsika Halkı: Tarihsel Bir Cemaatin Siyasi Talebe Dönüşümü

Korsika, 1755-1769 yılları arasında Pascal Paoli liderliğinde bağımsız bir Cumhuriyet deneyimi yaşamış, 1769'da Versailles Antlaşması ile Fransa'ya devredilmiştir. Ada nüfusu bugün yaklaşık 340 bin olup, kendi dili Korsikaca (Corsu) UNESCO'ya göre tehlike altındadır. Ada, 2015'ten beri kesintisiz olarak Gilles Simeoni liderliğindeki milliyetçi/özerkçi koalisyonlarca yönetilmekte ve 2024'te Korsika Meclisi'nde 63 üyeden 62'si özerklik mutabakatına evet demiştir. Bu, Korsika milliyetçiliğinin marjinal bir hareket olmaktan çıkıp hegemonik bir siyasal talebe dönüştüğünü göstermektedir.

2. FLNC: Anti-Kolonyal Şiddetten Demokratik Müzakereye

Korsika Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLNC - Front de Libération Nationale Corse), 5 Mayıs 1976'da kurulan ayrılıkçı bir örgüttür. İki küçük silahlı grubun (Ghjustizia Paolina ve FPCL) birleşmesinden doğmuştur ve kuruluşunda Cezayir FLN modelini esas almıştır. FLNC, kendini Fransa'nın iç sömürgesine karşı ulusal kurtuluş hareketi olarak tanımlamış, 1976'daki ilk "mavi gece" eylemlerinde 22 bombalı saldırı düzenlemiştir. Örgüt 1988 sonrası FLNC-Canal Historique ve FLNC-Canal Habituel gibi kollara bölünmüş, 2014'te silahlı mücadeleyi bıraktığını açıklamıştır. Bugünkü özerkçi partiler (Pè a Corsica), FLNC'nin teorik mirasını legal zemine taşımıştır. 2022'de Yvan Colonna'nın hapishanede öldürülmesi sonrası adada çıkan isyanlar, devletin bu mirası muhatap almak zorunda kaldığını göstermiştir.

3. Tasarının Hukuki Mimarisi ve Sınırları

27 Nisan 2026'da Ulusal Meclis'e sunulan tasarı, Anayasa'ya Madde 72-5 eklenmesini öngörmektedir. Tasarı, 23 Haziran 2026'da 271 evet'e karşı 202 hayır oyu ile kabul edilmiştir.

i) Kavramsal Sınır: Metinde "Korsika halkı (peuple corse)" ifadesi bilinçli olarak kullanılmamış, yerine "tarihi, dilsel, kültürel topluluk" denmiştir. Bu, 1991'de Anayasa Konseyi'nin bu ifadeyi bölünmezlik ilkesine aykırı bulup iptal etmesi geleneğinin devamıdır.

ii) Yetki Sınırı: Egemenlik alanları hariç tutulmuştur: vatandaşlık, kamu özgürlükleri, adalet, ceza hukuku, dış politika, savunma, güvenlik, para ve seçim hukuku.

iii) Denetim Sınırı: Sistemde kaymakamlığın hukuka uygunluk kontrolü ve Danıştay ile Anayasa Konseyi'nin kontrolü vardır. Bakan Gatel: "özerklik bulunamaz veya kontrol edilemez olmamalı".

iv) Usul Sınırı: Yetkilerin detayını belirleyecek organik yasayı Paris çıkaracaktır. Korsika tek taraflı yetki genişletemez.

4. Karşılaştırmalı Model: Korsika, Katalonya ve Çerçeveli Özerklik

Korsika modelini anlamak için iki modelle karşılaştırmak gerekir:

İspanya / Katalonya Modeli (Açık Çek Modeli): İspanya Anayasası özerk bölgelere geniş yetkiler ve hatta referandum yolu bırakmıştır. Sonuç: 2017'de Katalonya tek taraflı bağımsızlık ilanına kadar gidebildi. Fransa bu modelden bilinçli olarak kaçmıştır.

Fransa / Korsika Modeli (Çerçeveli Özerklik): Tanınma var, egemenlik yok. Fransa diyor ki: "Farklılığını tanıyorum, sana yasa yapma hakını veriyorum ama bu hakın kullanma kılavuzunu ve sınırlarını ben yazıyorum ve her kullanımını denetliyorum." Bu, Kürt meselesi ve Orta Doğu'daki özerklik tartışmalarını takip edenler için tanıdık bir formüldür: Kültürel ve idari özerklik tanınırken, devletin bölünmezliği ve egemenlik tekeli korunur. Fransız modeli, bir anlamda özerkliği, bağımsızlığı önlemek için bir sigorta olarak kullanmaktadır.

5. FLNC'den Ders: Silahlı Mücadeleden Hegemonyaya Geçişin Anatomisi

FLNC'nin 48 yıllık tarihi, devletsiz halkların mücadelesi açısından önemli bir laboratuvardır.

1976-1990 dönemi, klasik anti-kolonyal şiddet dönemidir: Banka, devlet binası ve ikinci evlere yönelik bombalamalarla "Korsika satılık değil" mesajı verilir.

1990-2014 dönemi, iç bölünme ve tıkanma dönemidir. Şiddet, halk desteğini kaybetmeye başlar.

2015 sonrası ise Gramsci'nin hegemoni kavramına uygun bir dönüşüm yaşanır: Silah bırakılır, yerine seçim siyaseti ve kültürel hegemonya inşası konur. FLNC'nin kadroları, Pè a Corsica gibi partilerde siyasete girer ve 2015'ten beri adayı yönetir hale gelir. Devlet de bu dönüşümü görerek, muhatap olarak silahlı yapıyı değil, onun legal uzantısını seçer ve Beauvau masasını kurar.

Bu, bir anlamda "silahın gölgesinde müzakere"den, "oyun gölgesinde müzakere"ye geçiştir. Fransa'nın 2026 tasarısı, bu hegemonyayı anayasal düzen içine çekme girişimidir.

Sonuç

Fransız modeli farklılığı inkar üzerine kuruluydu. Korsika tasarısı, bu modelin krizidir: Devlet artık farklılığı yok saymak yerine, onu "Cumhuriyet içinde" kontrol edilebilir bir alana hapsetmeye çalışmaktadır. Bu, bağımsızlığı vermek değil, bağımsızlık talebini anayasal düzen içinde eritmek stratejisidir. Başarısı, Fransa'nın diğer çevrelerinin -Basklar, Bretonlar, Alsaslılar- de aynı çerçeveyi isteyip istemeyeceğine ve Korsika halkının bu çerçeveyi yeterli bulup bulmayacağına bağlı olacaktır.

Kaynakça / Dipnotlar

1. FLNC kuruluş: 5 Mayıs 1976 - Wikipedia / Le Monde - 22 saldırı mavi gece

2. Le Monde, Autonomie de la Corse: le projet de réforme constitutionnelle arrive à l'Assemblée, 15 juin 2026

3. Assemblée Nationale, Dossier législatif Projet de loi constitutionnelle pour une Corse autonome, dépôt 27 avril 2026, adoption 23 juin 2026, 271 oui / 202 non

4. Le Figaro, Entretien Françoise Gatel: contrôle de légalité de la préfecture et contrôle du Conseil d'État et du Conseil constitutionnel, 15 juin 2026

5. Conseil constitutionnel, Décision n°91-290 DC du 9 mai 1991 - peuple corse, composante du peuple français et indivisibilité

6. Beauvau Accord, 11-12 mars 2024 - intérêts propres liés à l'insularité méditerranéenne

7. Gramsci, Hegemonya kavramı ve Korsika milliyetçiliğinin demokratikleşmesi

8. Anderson, Benedict - Hayali Cemaatler ve Korsika kimliği