Kurdiana Düğümü

Kitap adını, Büyük İskender’e (MÖ: 356-323) atfedilen ‘Gordion Düğümü’ anlatısından almaktadır. ‘Gordion Düğümü’ büyük, zor işlerin kaba kuvvetle çözülmesi anlamına gelmektedir. Yazar Yüksel Avşar, Kürd sorununun büyük bir sorun olduğunu, barış ortamında çözülmesi gerektiğini dillendirmektedir.

İsmail Beşikci

10.07.2024, Çar | 09:13 [ Güncellenme: 12.07.2024, Cum | 17:30 ]

Kurdiana Düğümü
Makaleyi Paylaş

Yüksel Avşar’ın Kurdiana Düğümü isimli kitabı yayımlandı.

Yüksel Avşar, Kurdiana Düğümü, Doz Yayınları, Aralık 2023 328 s. Kitapta iyi düzenlenmiş fotoğraf albümü de var.

Kitap adını, Büyük İskender’e (MÖ:  356-323) atfedilen ‘Gordion Düğümü’ anlatısından almaktadır. ‘Gordion Düğümü’ büyük, zor işlerin kaba kuvvetle çözülmesi anlamına gelmektedir. Yazar Yüksel Avşar, Kürd sorununun büyük bir sorun olduğunu, barış ortamında çözülmesi gerektiğini dillendirmektedir.

                                                          ***

Yüksel Avşar’ın Kurdiana Düğümü başlıklı anılar kitabı biyografik bir romandır. Kurdiana Düğümü kitabı zihnimdeki bazı düşünceleri ve duyguları canlandırdı. Bu yazıda bunları belirtmeye çalışacağım.

Yüksel Avşar, kitabının 143. sahifesinde,  183-187 sahifeleri arasında  Türkiye İşçi Partisi, TİP’ten, kongrelerden, seçimlerden söz ediyor. TİP 1965 seçimlerinde  TBMM’ne  15 milletvekili göndermişti. Bunlardan biri de Adil Kurtel’di. Adil Kurtel Kars’tan seçilen bir milletvekiliydi. Kendisini Ankara’dan tanırdım. 1968 yaz aylarında Ardahan’da  yüz yüze görüşme fırsatımız da oldu.

O dönemler Kars TİP İl Başkanı Hayati Tuncer’di. Hayati Tuncer Kars’ta kuru temizleme atelyesi çalıştırıyordu. Kemal Kaya TİP Ardahan ilçe balkanıydı. Emil Birol TİP Sarıkamış ilçe başkanıydı. Kazım Avşar, Fevzi Açıkgöz gibi arkadaşlar Kars TİP İl yönetimindeydi. 1959’da gündeme gelen 49’lar Davası’nın sanıklarından biri de   Fevzi Avşar’dı. Kitaptan, Fevzi Avşar’ın Yüksel Avşar’ın amcası olduğunu öğreniyoruz. (s.269)

12 Mart Rejimi’nde, Diyarbakır-Siirt İlleri Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Tutukevi’nde   bu arkadaşlarla beraberdik.  O dönem, Diyarbakır Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi’nde iki önemli dava dosyası vardı. Devrimci Doğu Kültür Ocakları dava dosyası, Türkiye’de Kürdistan Demokrat Partisi   dava dosyası. Erzurum-Kars Dev-Genç davası da Diyarbakır’daki bu  Askeri mahkemede görülmüştü. Ayrıca, çeşitle iddialarla birer ikişer yargılanan arkadaşlar da vardı. Silah kaçakçılığı, uyuşturucu kaçakçılığı ile ilgili davalar da vardı. Ben kitaplarımdan, yazılarımdan, derslerde anlatıla konulardan, sınavlarda sorulan sorulardan  yargılanıyordum.

                                                                    ***

1968 yılı yaz aylarında  Haziran’dan itibaren sınır kasabalarında incelemeler yapmıştık. Biri ben, iki öğrenci arkadaş, Ahmet Aras ve Cavit Göktürk, üç kişilik bir grubumuz vardı. O zamanlar Atatürk  Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi’nde Sosyoloji asistanıydım. Kilis, Akçakale, Cizre, Şemdinli, Başkale, Doğu Beyazıt gibi sınır kasabalarında  çalışmalar yapmıştık. Son uğrayacağımız sınır kasabası Posof’tu.

Posof’a gidebilmek için önce Ardahan’a geldik. Ardahan’a Hanak üzerinden gidiyorduk. Hanak’a varmadan Doğuda, Ermenistan sınırına yakın bir yerde Cilavuz Köy Enstitüsü ardı. Cılavuz Köy Entitüsü 1947-1948 yıllarında  da kapatılmış, Öğretmen Okulu olarak varlığını sürdürüyordu. Ardahan’a gelemeden bu okula da uğramıştık.  Xoçuvan taraflarında da dolaşmıştık.

Bu seyahatleri, incelemeleri çok zor koşullarda yürütüyorduk. MİT bizleri adım adım izliyordu, engellemeler yapıyordu. Mardin’de soru kağıtlarımız otelde çalınmıştı. Şehirler arası yolcu taşıyan otobüsleri, dolmuşları kullanıyorduk. Onlar da ancak otobüs veya dolmuşlar, yolcuyla dolduğu zaman  hareket ediyorlardı.

Ardahan Kaymakamı Posof’a gitmemize engel oldu. Bizi muzur insanlar olarak telakki ediyordu. ‘Kilis’de, Akçakale’de, Cizre’de, Şemdinli’de, Başkale’de, Doğu Beyazıt’ da gezdikleri her yerde Kürdlerle ilgili bilgileri toplamışlar, Posof’da bu bilgileri Komünist Ruslara satacaklar…’ şeklinde konuşuyordu. Bizim kendisini valiliğe şikayet etmemizi istiyordu.  Böyle muzur insanlar, beni valiliğe şikayet ederlerse, benim valilikteki itibarım yükselir’ diye düşünüyordu. Ardahan, o zamanlar, Kars’a bağlı bir ilçeydi.

Böyle bir zamanda Milletvekili Adil Kurtel’le karşılaştık. Adil Kurtel Posof’a gitmemiz için çok çaba gösterdi.  Ama başarılı olamadık. Kaymakamlık araç sahiplerini bizi Posof’a  götürmemeleri yönünde uyarmıştı.

Ben 1962 Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunuyum. Bu kaymakamı öğrenciliğinden hatırlıyorum. O da SBF’de öğrenciydi benden 3-4 yıl sonraki öğrenci. Siverekli bir Kürd’dü.

                                                                   ***

Kars’ta, Ardahan’a gitmeden önce vali ile de görüşmüştüm. Vali arkadaşlarımı kabul etmemiş, sadece benimle görüşmüştü. Beni çok asık suratla karşılamıştı. Emreder gibi bir konuşma yapıyordu. Valiye araştırmalarımız hakkında bilgi vermiştim. Bana ‘Buralar hassas bölgeler, neden bu hassas bölgede dolaşıp halkı huzursuz ediyorsunuz, araştırmalarınızı  batı illerinde yapın’ demişti.

Valiyi tanımıştım. İskilip’te 1950’lerin ortalarında, 1952, 1953, 1954, 1955 yıllarında,  kaymakamlık yapmıştı. O dönemde Ortaokul’da Fransızca öğretmeni yoktu. Öğretmen olarak bu kaymakam derse giriyordu. Bunu da kendisine hatırlattım. Bu anlatımdan hiç etkilenmediği kanısındayım. Asık suratlı pozunda, tutumunda  hiçbir  değişiklik olmamıştı.

                                                      ***

Ağustos sıcağında şehirler arası yolcu taşıyan bir otobüsle Ardahan’dan  Kars’a dönüyorduk.  1968 Ağustos’un sonlarıydı. Öğle vaktiydi. Radyo, Sovyetler Birliği’nin Çekoslovakya’yı işgal ettiğine dair haberler veriyordu. 500 bin Sovyet askerinin, binlerce tankın Çekoslovakya’yı işgal etiğini,  Alexander Dubçek’i, öbür yöneticileri tutukladığını, Moskova’ya götürdüğünü  anlatıyordu.

Sovyetler Birliği’nin, Varşova Paktı’nın Çekoslovakya’yı işgali, TİP’de sosyalizm tartışması başlatmıştı. Mehmet Ali Aybar ‘güler yüzlü sosyalizm’den söz ediyordu. ABA Grubu (Aren-Boran-Altan), (Sadun Aren-Behice Boran-Çetin Altan) Sovyetler Birliği sistemine yakın bir sosyalizmi savunuyorlardı. Yüksel Avşar  Kurdiana Düğümi isimli kitabında  bu süreçten de söz ediyor. (s. 183 vd. )

                                                       ***

Yüksel Avşar kitabında  (s. 57-69) Devrimce Doğu Kültür Ocakları’ndan ve  12 Rejimi döneminde, Diyarbakır Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nde  görülen DDKO Davasından söz ediyor. Bu konuda kısaca şunlar söylenebilir:

Askeri savcılar DDKO iddianamesinde  Kürd diye bir halk, Kürdçe diye bir dil olmadığını iddia ediyordu. Askeri savcılar o dönem yargılanan herkesin iddianamesinde böyle paragraflara yer veriyorlardı.  Örneğin Türkiye’de Kürdistan Demokrat Partisi iddianamesi’nde de bu paragraflar vardı.  DDKO davasında  bir grup arkadaş   bu iddialara karşı  ‘İddianameye Cevap’ başlığı ile 167 sahifelik bir dilekçe hazırladılar. Bu dilekçeyi mahkeme de okumak istiyorlardı. Mahkeme dilekçeyi almış, dosyaya koymuş fakat mahkeme huzurunda okunmasını istemiyordu. Arkadaşlar çok kararlı bir mücadele yürüterek dilekçelerini mahkeme  huzurunda  okudular. Bu Kürdleri, Kürdçe’yi savunan, bu konu ilgili devlet politikalarını eleştiren bir dilekçeydi.

Bu dilekçenin altında altı arkadaşın  imzası vardı: İbrahim Güçlü, Mümtaz Kotan, Yümni Budak, Ali Beyköylü,  Nezir Şemmikanlı, Fikret  Şahin.  Bu guruba  esas hakkında savunma yapılırken Battal Batte, Ali Yılmaz Balkaş, Mahmut Kılınç da katılmıştı.

Bundan sonra  8 arkadaş daha müşterek bir dilekçe hazırlayarak, mahkemeye sundular. Bu da siyasal bir savunmaydı. İddianameye karşı Kürdler, Kürdçe savunuluyordu. Bu sekiz arkadaş şunlar: İhsan Aksoy, Sabri Çepik, Ferit Uzun,  Faruk Aras, Nusret Kılıçaslan, İhsan Yavuztürk, Niyazi Dönmez, Zeki Kaya

Birinci gruba ‘Ocak Komünü’ deniyordu. Bu grup 1974’den sonra Komal- Rızgari çevresini oluşturdu. Ben de bu grup içindeydim. Feqi Hüseyin Musa  Sağnıç, Recep Maraşlı,  Battal Batte, Ali yılmaz Balkaş, Mahmut Kılınç  da bu grup içindeydi.

İkinci grup arkadaşlar ise 1974’den sonra Özgürlük Yolu çevresini oluşturdular

Ümit Fırat, Ankara DDKO’nun kurucularındandı. Aktif bir üyesiydi. Ümit’le  Ankara DDKO’da sık sık karşılaşırdım. Ümid’i 1963’den beri, Bitlis Lisesi öğrenciliğinden beri tanıyorum. Ağabeyi, 34. Piyade Alayı’nda  muvazzaf subaydı. Ben de o dönemde aynı alayda yedek subaydım. DDKO Davası çerçevesinde Ümit Fırat hakkında da soruşturma açılmıştı. Ama Ümit tutuklu değildi.

Ayrıca, Musa Anter, Tarık Ziya Ekinci, Canip Yıldırım, Naci Kutlay, Kemal Burkay, Mehmet Emin Bozarslan, Mehdi Zana, Abdurrahman Uçaman, gibi bazı arkadaşlar da  kendilerine yöneltilen iddialar karşısında  Kürdleri, Kürdçe’yi Kürdleri, Kürdçe’yi gündeme getiren siyasal savunmalar yaptılar.

                                                   ***

Gerek Ankara DDKO’da, gerek İstanbul DDKO’da  tutuklular arasında kadınlar yoktu. Silvan, Ergani, Batman, Kozluk, Diyarbakır DDKO’larında da  kadın tutuklular yoktu. Ama, Ankara DDKO’ya, İstanbul DDKO’ya gelip gidenler arasında kız öğrencilere de rastlamıştım.

Silvan, Ergani, Batman, Kozluk, Diyarbakır DDKO’larında, kurucular ve üyeler arasında esnaftan olan arkadaşlar da vardı.

                                                  ***

Ankara  ve İstanbul DDKO tutukluları daha çok üniversite öğrencileriydi. Diyarbakır’daki Sıkıyönetim Tutukevi’nde  en genç tutuklu Ergani’den rahmetli Abdurrahman Demir’di. 1971’de 15 yaşında olduğu söylenirdi.

En yaşlı tutuklu rahmetli, Eruh’tan Halil Ağa’ydı. Halil Ağa için 1971’de ‘76 yaşındadır’  denirdi.

Bana verilen ceza Mart 1973 başlarında Askeri Yargıtay tarafından onaylandı Halil Ağa’ya verine ceza da o tarihlerde onaylandı. Hali Ağa devleti milleti  yıkmak için çete kurmaktan yargılanıyordu. (Eski TCK md. 169) Çete üyeleri de yeğenleriydi. Yeğenleri duruşmalar sürecinde tahliye edilmiş, tutuklu olarak sadece Halil Ağa kalmıştı. Halil Ağa (Halil Çiftçi) mal-mülk sahibi bir kişi falan değildi. Eruh çevresinde itibarı yüksek olan bir kişiydi. Babası Yakup Ağa’nın 1927 yıllarında gerçekleştirdiği karakol baskınlarından dolayı ailenin malına-mülküne el konulmuş, aile Batı illerine sürgün edilmişti.

Halil Ağa ile birlikte Sıkıyönetim Tutukevi’nden  Diyarbakır’da Saraykapı’daki cezaevine sevk edildik. Birkaç ay sonra da, oradan yine birlikte Adana Cezaevi’ne sevk edildik. 1973 yaz ayları … Adana’ya Urfa üzerinden gidiyorduk. Bizi götüren araç komutanını elinde radyo vardı. Radyo öğle haberlerinde, Şili’de askeri  darbe yapıldığını söylüyordu. Haberlerde, Şili Devlet başkanı Salvador Allende’nin  devrildiği, Salvador Allende’nin Başkanlık Sarayında darbecilere teslim olmadığı, darbecilerle savaştığı, darbeciler tarafından öldürüldüğü dile getiriliyordu.

 

                                                  ***

Kurdiana Düğümü s. 164-174 arasında  kitabında İsrail ile ilgili bir değerlendirme var. Bu değerlendirmeyi çok önemli ve değerli buluyorum. Moşavlar, Kibutzlar ilgili, İrgun’la ilgili açıklamalar çok değerli. Bu, İsrail hakkında, devrimciler arasındaki genel-geçer düşünceyi, tutumu sarsan bir görüş.

                                                     ***

Kurdiana Düğümü çalışmasının önemli bir bölümü de kanımca ‘Türk’  Solunun Handikapı Kürdler’ başlıklı XI bölüm oluyor. (s. 198-202)

                                                     ***

Kurdiana Düğümü çalışmasının son bölümlerinde M.Ö 7. ve 6. Yüzyıllarda  cereyan eden Astiages- Harpagos ilişkileriyle günümüzdeki Abdullah Öcalan, Şemdin Sakık ilişkileri değerlendiriliyor. Bu da çalışmanın ilgiyle okunan bir bölümü oluyor. (s. 250-257)

 

 

 

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Nerina Azad'ın editöryal politikasını yansıtmayabilir.
9582 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:15:00:32

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

Malazgirt ve Kürtler Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu IV Köklere Yolculuk Toprak Temelli Milliyetçilik Kürdlerin Geleceği Konusunda Birkaç Söz Antik Kürdistan Din Ve Bilim Karakoçan (Dep) ve Yayladere (Holhol) İle İlgili İki Kitap Uludere (x) Newroz 2024 Akre Üç Kitap Hazro Beyleri Simurglar Mehmet Bayrak’ın Kürt Kimliği Mücadelesi Şeyh Said Direnişi İle İlgili İki Kitap Diyarbakır Kitap Fuarı 2023 Ermeni ve Rum Mallarının Türkleştirilmesi Ehmedê Xanî’nin Hatırası Üzerine Abdurrahman Önen-Erdnîgarîya Kurdistanê Kürtler ve Güller Cilt 3 ‘49’lar’, ‘55’ler’, ‘23’ler’ … 'Yaşamın Kıyısında' Behdinan, Barzan, Milli Lider Suyu Arayan Halklar Aşiretten Ulusallığa Doğru Kürtler(II) Suyu Arayan Halklar Aşiretten Ulusallığa Doğru Kürtler Yüzüncü Yılında Lozan Antlaşması Son Kız ‘Deniz’in Ütopyası’ Üzerine Rudaw TV Stockholm Kürd Sürgün Müzesi Üzerine Düşünceler Lozan Konferansı, Kürdler ve Kürdistan II Lozan Konferansı, Kürdler ve Kürdistan Diaspora Kürdleri Mele Mıstefa Barzani Ulusal Müzesi Rovîyê Xasûk Barzani ve Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi III Kendi Kendini Yönetme Hakkı ‘Ayrılıkçı Yazılar’ Peywend Yayınları Duhok Üniversitesi’nin 30. Yılı Ahamenişlerden İran İslam Cumhuriyeti’ne II Kürtçülük Ahamenişlerden İran İslam Cumhuriyeti’ne Kürd Aydınları II Bedirhan Epözdemir’in Anıları Seyidlik-Şeriflik Kürdizade Ahmed Ramiz Medreseler-Üniversiteler Medya Kitabevi Birleşmiş Milletler ve Kürdler Mülteci Yaşamlar Öncü Bir Kürt Aydını 59 Yıl Sonra Şemdinli Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu III Ortadoğu Bir Ailenin Son 200 Yıllık Tarihi Tarih Okumaları, Kürdlerin Hikayesi Hewler’de, Soran’da ve Cambridge Koleji’nde Konferans Theodor Herzl Bize Ne Anlatıyor? Aforizmalar Son Yolcu Irkçılık Hakkında … Aydınlar Hakkında… Latife Fegan’ın Anıları Adil Yargılama/Yargılanma Mümkün mü? Kürd Aydınları İlim-Bilim Kürdçe Derslerinin Önemi Yaş 83…* Mezopotamya Uygarlığında Hakkari Kemalizm Ve Kürd Ulusal Sorunu - II Bediüzzaman’ın Hançeri Doğu-Güneydoğu Dernekleri Platformu* Destar Kitap-Kafe Kürdistan’ın Güney'ine Seyahat Kürd Tarihinin Yazılı Ana Kaynakları Bingöl-Van Gezi İzlenimleri Göbekli Tepe Hakkında… Güvenlik Munzur Çem’in Anıları Derve Cendere II Saatin İçindeki Sır Mehmet Öncü Kitapları Zarema, Yahudi Devleti Juli’nin Sesi ‘Ateşte Doğanlar’ Kadri Hoca… Kürt Hâkim Alevilik Üzerine II ‘Aleviler ve Sosyalistler’ Kitabı Üzerine Uygur Türkleri Başkanlık Seçimleri, ABD Üniversite Raporu OFra Bengio’nun Kürd Liderlere Eleştirisi Dr. Said Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu… Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliği Ama Onlar Kardeştiler… Mustafa Suphi ‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’ İSkan Tolun II Kürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II ‘Doğumun Ölümü’ Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî) Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine… Ermeniler, Kürdler, Azeriler Devrimci Doğu Kültür Ocakları Eylül 2020 Kürdler-Kürdistan Bir AİHM Başkanı Halepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırı Devran İskan Tolun Woodrow Wilson Harf Devrimi’nin Kürdler İçin Anlamı Mehmet Elbistan Kürtler, Şehir Şehirlileşme ‘Kürt Çalışmaları…’ Zini Gediği Katliamı Kürd Tarihini Kürdlerin Yazması… ‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x