Türkiye İran’a müdahale eder mi? Ankara’nın hesapları ve olası senaryolar

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından gözler Ankara’ya çevrildi. Washington merkezli dış politika dergisi The National Interest’te yayımlanan analizde, Türkiye’nin mevcut temkinli duruşuna rağmen gelişmelerin seyrine bağlı olarak İran topraklarına askeri müdahalede bulunabileceği öne sürüldü.

Analiz, Washington DC merkezli Demokrasiyi Savunma Vakfı (FDD)’de kıdemli araştırmacı olarak görev yapan ve yirmi yılı aşkın süredir Türk iç ve dış politikası üzerine çalışan Sinan Ciddi’nin imzasını taşıyor. Ciddi’nin makaleleri çok sayıda uluslararası yayında yer alırken, çeşitli küresel medya kuruluşlarında da düzenli yorumculuk yapıyor.

Çalışma, Georgetown Üniversitesi öğrencisi ve araştırmacı William Doran ile birlikte kaleme alındı.

Ankara Şimdilik Mesafeli

Yazıda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki Türkiye’nin çatışmalara doğrudan katılmadığı, aksine askeri operasyonları kınadığı hatırlatıldı. Erdoğan’ın İran’ın dini lideri Hamaney için taziye mesajı yayımlaması da Ankara’nın mevcut aşamada temkinli bir çizgide durduğuna işaret olarak değerlendirildi.

Ancak analize göre bu durum, Türkiye’nin uzun vadede sahada kalacağı anlamına gelmiyor. Özellikle İran’da rejim zayıflar ya da otorite boşluğu oluşursa, Ankara’nın güvenlik gerekçesiyle harekete geçebileceği ifade edildi.

Kritik Başlık: İranlı Kürtler ve PJAK

Ciddi ve Doran’a göre Türkiye’yi müdahaleye itebilecek en önemli faktör, İran’daki Kürt yapılanmalarının güç kazanması ihtimali. İran Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), Türkiye’nin terör örgütü kabul ettiği PKK ile bağlantılı görülüyor.

Analizde, PJAK’ın diğer İranlı Kürt partilerle kurduğu koalisyonun Ankara’da alarm yarattığı belirtildi. Türkiye’nin, Suriye’nin kuzeyinde geçmişte oluşan Kürt kontrol bölgesine benzer bir yapının İran sınırında ortaya çıkmasını ulusal güvenlik tehdidi olarak değerlendirebileceği kaydedildi.

Olası Senaryolar: Tampon Bölge ve Sınır Ötesi Operasyon

Yazıda iki olası askeri senaryoya dikkat çekiliyor:

1. İran’da rejim zayıflarsa sınır hattında “güvenli bölge” oluşturulması

2. PJAK’ın etkinliğinin artması halinde doğrudan askeri operasyon

Türkiye’nin son yıllarda Suriye ve Irak’ta gerçekleştirdiği sınır ötesi operasyonların, benzer bir modelin İran için de düşünülebileceğini gösterdiği vurgulandı. Ankara’nın özellikle Irak’ın kuzeyinde yer alan Kürdistan Bölgesi’ndeki askeri üs ağı, potansiyel bir “tampon bölge” stratejisinin işaretleri olarak değerlendirildi.

ABD Faktörü ve Kürt Kartı

Analizde ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgesel Kürt liderlerle gerçekleştirdiği telefon görüşmesine de dikkat çekildi. Washington’un İran içinde Kürt güçlerini desteklemesi ihtimalinin, Ankara açısından kırmızı çizgi olabileceği belirtildi.

Türkiye’nin NATO müttefiki olmasına rağmen Washington’la İran konusunda farklı bir çizgide durduğu ifade edilirken, çatışmanın uzaması halinde Ankara’nın daha sert bir güvenlik politikası izleyebileceği kaydedildi.

İç Siyaset Dengesi

Ciddi ve Doran, Erdoğan’ın askeri bir maceraya girişmeden önce iç siyasi dengeleri de hesaba katacağını belirtiyor. Türkiye’de yaklaşan seçim süreci ve ekonomik maliyetler, kapsamlı bir askeri operasyonun önünde sınırlayıcı faktörler olarak sıralanıyor.

Sonuç olarak analiz, Türkiye’nin şu aşamada çatışmanın dışında kalmayı tercih ettiğini ancak İran’da oluşabilecek bir güç boşluğu ya da Kürt yapılanmaların güçlenmesi durumunda Ankara’nın askeri seçeneği masaya koyabileceğini ortaya koyuyor. Bölgedeki gelişmelerin seyri, Türkiye’nin önümüzdeki dönemde atacağı adımları belirleyecek temel unsur olarak değerlendiriliyor.