Rojhılatlı Partilerinin ‘Koalisyon Anlaşması’nda görüş birliği sağlanamadı

İran’daki iki Kürt siyasi parti, mevcut Ortak Cephe Diyalog Merkezi’ni Kürt-İran siyasi güçleri için resmi bir koalisyon platformuna dönüştürmeyi amaçlayan önerilen taslağı reddetti ve bu durum, birçok kişinin birleşik muhalefet koordinasyonuna doğru atılan önemli bir adım olarak gördüğü süreci geciktirdi.

İran’daki yedi büyük Kürt siyasi partisinin liderleri, hepsi Diyalog Merkezi üyesi olan bu partilerin temsilcileri, Kürt siyasi güçlerinin koalisyonu için birleşik bir platform oluşturmayı amaçlayan bir taslak öneriyi sonuçlandırmak üzere 12 Şubat’ta bir araya geldi. İki üye partinin belgeyi imzalamayı reddetmesi üzerine taslak onaylanmadı. Partiler, görüşmeler devam ederken platformun kabulünü birkaç gün ertelemeyi kabul etti.

Diyalog Merkezi’nin ilk amacı, Kürt siyasi aktörleri arasında daha somut bir stratejik koalisyonun temelini atmaktı.

Toplantıya katılanlar arasında İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDPI) Genel Sekreteri Mostafa Hijri; İran Kürdistanı Komala Devrimci Partisi Genel Sekreteri Abdollah Mohtadi; Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) Eş Başkanı Peyman Viyan; Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK) Başkanı Hüseyin Yazdanpanah; Kürdistan Komala Emekçileri Genel Sekreteri Reza Ka’bi; İran Komünist Partisi (CPI) Komala Kürdistan Örgütü Genel Sekreteri Seyed Ebrahim Alizadeh ve İran Kürdistanı Khabat Örgütü Genel Sekreteri Baba Şeyh Hüseyin yer aldı.

Diyalog Merkezi, 2022’deki ayaklanmanın ardından, kademeli ve karmaşık bir siyasi istişare süreciyle kurulmuştu. 2025 yılının başından itibaren düzenli olarak aylık toplantılar düzenlemekte ve başkanlık üye partiler arasında dönüşümlü olarak yapılmaktadır. 

Diyalog Merkezi’nin ilk amacı, Kürt siyasi aktörleri arasında daha somut bir stratejik koalisyonun temelini atmaktı. Mevcut çalışmalar, Kürt siyasi pozisyonlarını birleştirmeyi ve İran’daki önemli gelişmeler durumunda olası yönetim, siyasi geçiş veya kriz yönetimi senaryolarına hazırlık yapmayı amaçlayan ortak bir koalisyon platformu taslağı hazırlamaya odaklanmaktadır.

Koalisyon platformuna ilişkin taslak öneri, KDPI, PJAK, PAK, Kürdistan Komala Emekçileri ve Khabat olmak üzere beş parti tarafından kabul edildi. Ancak Komala Devrimci Partisi ve Komala CPI öneriyi imzalamayı reddetti.

Yedi partinin üst düzey temsilcilerinin, kararı kesinleştirmek üzere önümüzdeki günlerde tekrar bir araya gelmesi bekleniyor.

Güvenilir bir kaynak, The Amargi’ye verdiği demeçte, Komala Devrimci Partisi’nin itirazlarının öncelikle anlaşmanın içeriğiyle ilgili olmadığını belirtti. Partinin, koalisyonu resmen ilan etmeden önce önerilen alt komiteleri kurmak ve işbirliğinin pratik şartlarını belirlemek istediği bildiriliyor.

Ancak diğer partiler bu yaklaşımı pratik bulmuyor ve kurumsal mekanizmaların resmi bir siyasi anlaşmadan önce değil, sonra gelmesi gerektiğini savunuyor. Kaynağa göre, partinin koalisyonun zamanlaması ve yapısı konusunda kendi stratejik hesaplamaları olduğu anlaşılıyor.

Komala CPI’nin tutumu daha kesin. Aynı kaynağa göre, parti siyasi koşulların henüz böyle bir koalisyon için olgunlaşmadığına inanıyor ve resmi bir ittifaka girmek yerine diyalog ve istişare çerçevesinde kalmayı tercih ediyor. Anlaşmazlıklara rağmen, her iki parti de Diyalog Merkezi’nin üyesi olmaya devam ediyor.

Yedi partinin kıdemli temsilcilerinin, kararı kesinleştirmek üzere önümüzdeki günlerde tekrar bir araya gelmesi bekleniyor. 

Kaynak, “Amaç, yedi partinin tamamını koalisyona imzacı olarak dahil etmektir” dedi. “Ancak, uzlaşmaya varılamazsa, halihazırda anlaşmaya varmış olan beş partinin kendi başlarına koalisyona devam edip etmeyeceği sorusu gündeme gelecektir.” Bu senaryonun, bir sonraki toplantıda ele alınacak temel konulardan biri olması bekleniyor.

İran’daki Kürt muhalefet siyasetinin yapısında önemli bir değişim, büyük Kürt siyasi partileri arasında birleşik bir koalisyonun kurulması anlamına gelecektir. Tarihsel olarak, bu partiler genellikle ideolojik, örgütsel ve stratejik farklılıklar nedeniyle bölünmüş bir şekilde paralel olarak faaliyet göstermişlerdir. Bu nedenle, resmi bir koalisyon, on yıllardır koordineli bir Kürt siyasi cephesi oluşturma yönündeki ilk ciddi girişim olabilir.

Birleşik bir Kürt platformu, İran genelinde muhalefetin daha geniş çaplı koordinasyonu için bir katalizör görevi görebilir.

Analistler, böyle bir koalisyonun Kürt siyasetinin ötesinde daha geniş kapsamlı sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. İran muhalefetinin diğer kesimlerine kıyasla Kürt partilerinin nispeten daha bütünleşik örgütlenme yapıları göz önüne alındığında, birleşik bir Kürt platformu, İran genelinde daha geniş bir muhalefet koordinasyonu için katalizör görevi görebilir. Ayrıca, bölgedeki Kürt hareketleri arasında ve İran içindeki diğer marjinalleştirilmiş topluluklar ve muhalefet gruplarıyla uluslararası ittifaklar kurulması olasılığını da açabilir.

Aynı zamanda, mevcut anlaşmazlıklar, ideolojik olarak farklı siyasi aktörler arasında koalisyon kurmanın süregelen zorluklarının altını çizmektedir. Zamanlama, kurumsal sıralama ve siyasi koşullar üzerindeki tartışma, diyaloğun nasıl ve ne zaman resmi siyasi birliğe dönüştürüleceğine dair daha derin stratejik farklılıkları yansıtmaktadır. Bu farklılıkların üstesinden gelinip gelinemeyeceği, önümüzdeki yıllarda Kürt muhalefet siyasetinin gelecekteki seyrini şekillendirecektir.